IJsmakers

Nederland is in de ban van de vrieskou. Komend weekend binden we massaal de schaatsen onder. IJsmeesters maken overuren. In wiens handen legt u uw lot?

Jan Kiewiet (47) IJsmeester te Veenoord

De vorst moet de grond in


Beroep:

Uitvoerder in de bouw


Wordt er al geschaatst?

Ja.


Geheim voor goed ijs:

'In Veenoord hebben we geen baan van asfalt, maar van sintel: een soort afvalmateriaal vergelijkbaar met gravel. Met ijzeren pinnen achter een trekker moesten we afgelopen weekend de ondergrond lostrekken zodat het regenwater kon weglopen. Daarna hebben we de grond aangedrukt met een wals. Met een grader, een machine die gebruikmaakt van laserstralen, hebben we de baan vlak gemaakt. Het lukt ons al jaren niet om de eerste natuurijsmarathon te organiseren, omdat we moeten wachten tot de vorst in de grond zit.'


Herinnering:

'Zo'n acht jaar geleden had het in februari flink gesneeuwd. In maart begon het aardig te vriezen. We besloten om met auto's de sneeuw 'aan te rijden' om er vervolgens water op te spuiten. Het leek een prima ijsvloer. We kregen de primeur van de eerste natuurijsmarathon. Na twee ronden zakten bijna alle wedstrijdrijders door het ijs. Ze lagen werkelijk overal. De wedstrijd werd afgelast.'


Nachtmerrie:

'We hebben nu zestien keer de eerste natuurijsmarathon van het seizoen weten te houden. Maar nog steeds worden we herinnerd aan die ene keer dat het fout ging. Dat vind ik toch wel triest. Mijn vader was ijsmeester, het is hier gewoonte dat het nageslacht het overneemt. Hij is vijf jaar geleden overleden, dus nu doe ik het. Maar door alle regeltjes van tegenwoordig is het wilde er wel een beetje van af.'


----

Dirk-Jan van Faassen, IJsmeester te Gramsbergen

Wij spuiten het asfalt wit


Beroep:

Gepensioneerd medewerker Nederlandse Spoorwegen


Wordt er al geschaatst?

Ja.


Geheim voor goed ijs:

'Eerst spuiten we het asfalt van de baan wit, zodat het minder warmte absorbeert. Daarna laten we water uit het kanaal via een ondergrondse buis op de baan lopen tot er zo'n vier centimeter staat. Meestal vriest het dan geleidelijk dicht. Dit jaar waaide het zo hard, dat er een aantal open plekken in het ijs zaten. In die gaten hebben we begin deze week zestig kilo ijsblokjes gestrooid. Daardoor verdween de golfslag. Dezelfde avond was het dichtgevroren.'


Herinnering:

'Ik ben dit jaar voor het eerst ijsmeester, dus heb nog niet zo veel meegemaakt. Mijn motorclub heeft een clubhuis naast de ijsbaan. Ik werd gevraagd om eens wat voor de ijsvereniging te doen, zo ben ik er een beetje ingerold. Het blijkt een prachtig vak. De wakken in de baan hebben we gedicht met ijsblokjes, maar voorheen gingen de mannen gewoon met een kettingzaag naar een willekeurige vijver en zaagden er een stuk ijs uit. Een ijstransplantatie.'


Nachtmerrie:

'Als het gaat sneeuwen terwijl het ijs nog maar een paar centimeter dik is. Je kunt dan nog niet met een sneeuwschuiver het ijs op. Dus dan moet je de hele ijsvloer loszagen zodat het water eronder kan weglopen en het ijs op het asfalt komt te liggen. Dat is een behoorlijk zwaar proces.'


----

Piet Verwaal (70), IJsmeester te Ouderkerk a/d IJssel

Het geheim: vloerbedekking


Beroep:

Gepensioneerd ketenbouwer


Wordt er al geschaatst?

Nee, vanaf dit weekend.


Geheim voor goed ijs:

'Het moet een paar dagen goed vriezen en dan kan ik aan de slag. We pompen het water uit de sloten het weiland op. Het gras moet heel kort zijn, gelukkig hebben de schapen hun werk goed gedaan. Als het water bevroren is, rijd ik met een soort scootertje het ijs op. Daarachter hangt een bak met water en daar weer achter een stuk vloerbedekking. Via een pijp met kleine gaatjes stroomt het water vanuit de bak naar de vloerbedekking. Die wordt nat en zo verdeelt het water zich gelijkmatig over het ijs. Deze techniek wordt generatie op generatie doorgegeven. En zo heeft onze 400 meter lange schaatsbaan elk jaar weer een spiegelgladde ijslaag.'


Herinnering:

'Samen met mijn vrouw ben ik al ruim dertig jaar betrokken bij ijsclub Ons Genoegen. We doen het voor de kinderen uit het dorp, het is geweldig wat voor een plezier zij van een ijsbaan hebben. In 1988 vroor het in november al en ook nog tijdens de sinterklaasavond. Iemand kwam met het idee om Sinterklaas en zijn Pieten in een arreslee op het ijs te zetten. Er hingen sfeerlichten buiten, waardoor het eruitzag als in een sprookje. De honderd kindjes zullen die avond nooit vergeten.'


Nachtmerrie:

'Dat het dagen aaneen vriest, maar ook dagen achtereen sneeuwt. Sneeuw is funest voor ijs, omdat het dan te zwaar wordt. Het water loopt dan onder het ijs vandaan en komt er weer bovenop terecht. Er ontstaat bomijs: ijs met butsen en hobbels, waarop je onmogelijk kunt schaatsen.'


----

Tonnie Lenderink (59), IJsmeester te Haaksbergen

Bij beton is de zon de vijand


Beroep:

Onderhoudsmonteur


Wordt er al geschaatst?

Ja.


Geheim voor goed ijs:

'We pompen zo'n vier centimeter water op de baan uit een slootje. Dan is het afwachten. Als er drie centimeter ijs ligt, gaan we met een slede met daarop een motor de 800 meter lange baan rond. De motor bedient een soort cirkelzaag. We zagen het ijs dan los van de kant, zodat het water dat onder het ijs zit, kan weglopen. Zo komt de ijsvloer op het beton te liggen. Voorheen gebruikten we een kettingzaag, maar dat was gekkenwerk. Door schade en schande word je wijs.'


Herinnering:

'Sinds 2007 proberen we elk jaar de eerste natuurijsmarathon te houden. In 2007 hadden we de marathon al aangekondigd, toen 's middags ineens de zon doorbrak. We zagen het ijs gewoon wegsmelten, terwijl de ogen van het hele land op ons gericht waren. Gelukkig werd het even later weer mistig en vroor de baan weer aan. Daarmee werd ons een afgang bespaard.'


Nachtmerrie:

'Je kan een prachtige ijsvloer hebben, maar het nadeel van een betonnen baan is dat de zon grote invloed heeft. Die hoeft maar een paar uur te schijnen en weg is het ijs. Het is prachtig om ijsmeester te zijn, zolang je maar niet bakken kritiek over je heen krijgt. En kritiek krijgen we nogal eens. Die mensen zouden voor de grap eens een paar dagen moeten helpen. Ik denk dat ze dan wel anders praten.'


----


Stefano van Schie (43), IJsmeester te Vinkeveen

Veertien jaar wachten we al


Beroep:

Laboratoriummedewerker


Wordt er al geschaatst?

Nee.


Geheim voor goed ijs:

'We organiseren tochten op natuurijs, dus we zijn afhankelijk van de weergoden. Maar je moet de wateren waarop je schaatst goed kennen. Bij de plekken met sterke stromingen is het ijs minder sterk, die check ik dus extra goed. De Vinkeveense Plassen hoef ik voorlopig niet te testen, het vriest nog te kort voor een dikke laag ijs.'


Herinnering:

'Wij wachten hier in Vinkeveen al 14 jaar op een nieuwe Vinkeveense Plassentocht. De laatste tocht heb ik gereden en die was geweldig. Op nieuwjaarsdag kwamen we bij elkaar, sommigen nog een tikkeltje beschonken van de vorige avond. De route ging over 25 kilometer en van elke meter heb ik genoten. Tijdens de tocht blikte ik terug op het vorige jaar en zag ik uit naar wat het komende jaar zou brengen. Om me heen schaatsten mijn vrienden en bij de aankomst wachtte mijn familie me op. Die jaarwisseling zal ik nooit vergeten.'


Nachtmerrie:

'Als we de routes hebben bedacht, gaan verkenners het ijs op. Dat vind ik echt spannend, want je kunt dan nog niet met zekerheid zeggen of het ijs dik genoeg is. Ik ben ik ook weleens meegegaan. Een paar keer ging het bijna fout. Dan voel je het ijs kraken of wegzakken. Als de verkenners het ijs veilig vinden, kunnen de mensen erop. Het lijkt me verschrikkelijk als iemand er dan alsnog doorheen zakt. Daar zou ik me verantwoordelijk voor voelen, ik verklaar het ijs veilig.'


----


Peter Perdijk (59), IJsmeester te Reeuwijk

Het ijs moet 12 cm zijn


Beroep:

Timmermanleermeester


Wordt er al geschaatst?

Nee.


Geheim voor goed ijs: 'Onze schaatsclub heeft geen eigen ijsbaan, wij gaan het natuurijs op. Het is naar boven kijken en bidden.'

Herinnering:

'Het ijs leek dik genoeg drie jaar geleden, maar het had ook gesneeuwd. Met een amfibievoertuig reden we het ijs op om de sneeuw weg te schuiven. Zo trokken we een baan om op te schaatsen. Midden op het meer hoorden we opeens gekraak. We wilden wegrijden, maar het was te laat: we zakten door het ijs. Gelukkig bleven we drijven, maar ik schrok me rot. We wisten toen wel dat het ijs niet overal sterk genoeg was. Een paar dagen hebben we het ijs pas veilig kunnen verklaren.'


Nachtmerrie:

'De sfeer op het ijs is altijd fantastisch. Jong en oud heeft lol en je voelt de verbondenheid tussen de schaatsers. Als op zo'n moment het ijs zou breken en mensen erdoorheen zakken... alleen al bij het idee lopen de rillingen over mijn rug. Daarom speel ik als ijsmeester altijd op safe. Het ijs moet minimaal 12 centimeter dik zijn, anders komt niemand erop. Ik vind dat de weervoorspellers in Nederland meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Nu wordt er op televisie ook weer gezegd dat we kunnen schaatsen, maar het meeste natuurijs kunnen we nog lang niet op. Wat meer terughoudendheid in de berichtgeving van de weerjournaals zou goed zijn, dan gaan mensen ook niet te snel het ijs op.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden