IJslandse vulkaanrook nadert Nederland

Geen geschrapte vluchten of lagere temperaturen deze keer. Wel vervuiling, meer mist en - heel misschien - wat overlast voor wie er gevoelig voor is.

Een rookpluim stijgt op uit Holuhraun. De rook bereikt de aankomende dagen ook Nederland. Beeld ap
Een rookpluim stijgt op uit Holuhraun. De rook bereikt de aankomende dagen ook Nederland.Beeld ap

Voor het eerst worden de gevolgen van het pas opgelaaide vulkaangeweld in IJsland ook in onze contreien merkbaar. Dit weekeinde werden in Ierland hoge concentraties zwaveldioxide gemeten en een dezer dagen bereikt naar verwachting een pluim zwavelrijk vulkaangas Nederland.

Veel gevolgen zal dat niet hebben, zegt desgevraagd onderzoeker Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI. 'De luchtkwaliteit wordt hooguit weer een beetje vergelijkbaar met die van de jaren zeventig van de vorige eeuw. Voor het weer zou het enige gevolg kunnen zijn dat we wat meer ochtendmist krijgen.' Zwaveldeeltjes kunnen namelijk de vorming van kleine waterdruppeltjes in de lucht aanzwengelen.

In Ierland was de concentratie zwavel in de lucht dit weekeinde hoger: op sommige plekken piekte de concentratie zwaveldioxide tot haast 300 microgram per kubieke meter. Een 'enorme piek', zegt aardwetenschapper Bernd Andeweg van de VU Amsterdam. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie kan 20 microgram al genoeg zijn voor overlast bij mensen die er gevoelig voor zijn. 'En ik las een tweet van iemand in Schotland die beweerde dat je het daar kon ruiken.'

De IJslandse vulkaan vertoont geen tekenen van afnemende activiteit. De eruptie begon drie weken geleden, eerst als gerommel van de vulkaan Bardarbunga en uiteindelijk 75 kilometer verderop als 'spleeteruptie' bij het lavaveld Holuhraun. Bij zo'n eruptie is de vulkaan geen klassieke berg, maar een kilometers lange kier in de bodem waaruit magma spuit. Zo'n 20 vierkante kilometer is met lava bedekt en er worden soms lavafonteinen van meer dan 150 meter hoog gemeten.

Toch is de uitbarsting niet te vergelijken met die van de Eyjafjallajökull, de vulkaan die in 2010 het Europese luchtverkeer zes dagen platlegde. De Eyjafjallajökull wierp grote hoeveelheden as hoog de dampkring in; de huidige Holuhraun-eruptie geeft vooral laaghangende pluimen water- en zwaveldamp. Dat zal de wereldtemperatuur niet beïnvloeden, zegt Van Oldenborgh. 'Na de uitbarsting van de Pinatubo (1991, Filipijnen, red.) daalde de wereldtemperatuur een kwart graad. Zo'n afkoeling vereist dat zwaveldioxide zeer hoog in de dampkring komt, waar het druppeltjes vormt die het zonlicht terugkaatsen.'

Een van de mogelijkheden is overigens dat de vulkaan de Bardarbunga alsnog tot uitbarsting komt, waarbij wellicht wél veel as zou vrijkomen. In en rond de krater van de Bardarbunga werden afgelopen weekeinde opnieuw flinke aardbevingen gevoeld. Maar die lijken er vooral op te duiden dat de vulkaanmond inzakt als een afkoelende soufflé. Zaterdag maakten IJslandse geologen bekend dat het dak van de vulkaan 15 meter was gedaald, een IJslands krimprecord.

null Beeld ap
Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden