IJslandse kiezer blijkt weinig geduld te hebben

Waarom zijn de IJslanders zo ongenadig hard voor de regeringscoalitie die hun land uit het moeras trok?

Hebben de IJslanders soms het geheugen van een goudvis? Zo luiden in de sociale media de wat oneerbiedige reacties op de IJslandse verkiezingsuitslagen van dit weekeinde. De vraag achter de scherts is helder: waarom heeft de bevolking de centrum-rechtse partijen die het land aan de rand van de afgrond brachten weer in het zadel geholpen?


De Onafhankelijkheidspartij en de Progressieve Partij behaalden voor centrum-rechts samen 38 van de 63 zetels. De centrum-linkse coalitie van de Sociaal-Democraten en Links Groen zakte naar 16 zetels.


Een heel andere boodschap dan vier jaar geleden, toen de IJslanders de straat opgingen tot de regering - met daarin de Onafhankelijkheidspartij - aftrad. Met zijn duizenden sloegen ze op het centrale plein in Reykjavik op potten en pannen. De IJslandse economie was als een plumpudding ineengezakt en de regering had daar schuld aan. Zij had toegestaan dat de IJslandse bankensector compleet uit zijn voegen groeide en de economie overhit raakte.


De volksopstand leidde tot nieuwe verkiezingen waarbij de traditionele machtspartijen werden afgestraft en een centrum-linkse coalitie aan het roer kwam. Aan hen de ondankbare taak het land weer op de rails te krijgen. Dat lukte verbazingwekkend goed. De economie krabbelt weer op, na jaren van krimp, met al bijna twee jaar een groei van zo'n 2,5 procent. De werkloosheid halveerde (van 10 naar 5 procent) en de inflatie daalde (van 17 naar 4 procent). De IJslandse wederopstanding wordt internationaal geroemd.


Waarom is deze coalitie dan gestraft met een verkiezingsnederlaag? Een van de problemen is dat de successen vooral komen in de vorm van macro-economische statistieken. Voor veel IJslanders is de dagelijkse werkelijkheid een heel ander verhaal. Veel gezinnen kampen met torenhoge hypotheekschulden. Hoewel de regering de private hypotheekschuld wist te verminderen en duizenden families uit de financiële nood hielp, ging het veel IJslanders niet snel genoeg. Zij hoopten dat hun schuldproblemen inmiddels opgelost zouden zijn. Ondanks eerdere ervaringen lijken veel kiezers toch weer te zijn gevallen voor de wilde beloftes van de Progressieve Partij, die toezegde een deel van de hypotheekschulden kwijt te zullen schelden.


De oppositie slaagde erin het beeld te scheppen van een regering die niets deed om de financiële problemen van gezinnen op te lossen. De regering was kennelijk zo druk bezig met het oplossen van de crisis dat zij vergat dit beeld met haar feitelijke successen onderuit te halen. De projecten waar de regering wel vol vuur over vertelde spraken niet aan.


Ook de toetreding tot de EU, waar in 2009 nog een kleine meerderheid van de bevolking voorstander van was, lijkt voor veel IJslanders niet meer zo veelbelovend nu het hele continent in crisis is. De angst om de zeggenschap over de eigen visserij, een van de belangrijkste inkomstenbronnen, te verliezen is daarbij groot.


De winnaars van de verkiezingen zijn tegen toetreding en hebben een nieuw referendum beloofd. Daarmee is toetreding van IJsland tot de Europese Unie uiterst onzeker geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden