Update

IJslands vulkaanalarm verhoogd naar code rood

IJsland heeft zijn luchtvaartalarm voor dreigend vulkaangeweld verhoogd naar code rood: de hoogste alarmfase voor een eruptie die een 'significante uitstoot van as in de dampkring' kan geven.

Archieffoto van een actieve vulkaan op IJsland.Beeld epa

Na een week van bevingen lijkt een uitbarsting van de vulkaan Bárdarbunga, in het zuiden van het land, nu echt op handen. Boven de vulkaan, die onder het ijs ligt, waren vanmiddag flarden rook en damp te zien. Seismologische gegevens zouden, volgens vulkanologen in dienst van de IJslandse overheid, aangeven dat lava het ijs van de gletsjer waaronder de vulkaan ligt aan het smelten is.

De vulkaan Bárdarbunga ligt onder de grootste gletsjer van het land, en is een van de actiefste vulkanen ter wereld. De vulkaan barst gemiddeld eens in de twintig jaar uit, meestal zonder al te dramatische gevolgen. Maar, waarschuwt de Utrechtse vulkanoloog Manfred van Bergen, de vulkaan maakt deel uit van een systeem van spleten in de grond dat soms 'zeer volumineuze erupties' voortbrengt. 'Eén van de erupties heeft de grootste lavastroom van de laatste 12 duizend jaar geproduceerd die op Aarde bekend is (21 kubieke km).'

Stortvloed van smeltwater
De laatste grote eruptie van het systeem was in 1477; en in 1996 nog was er een kleine eruptie onder de gletsjer waardoor een 'jökulhlaup' ontstond, een stortvloed van smeltwater. Eerder deze week besloot de IJslandse overheid daarom enkele honderden mensen ten noorden van de vulkaan te evacueren: de plek waar je zo'n vloed mag verwachten.

Beeld van de webcam van zaterdagmiddag, 17.30 uur.Beeld Mila

Onzeker is of de uitbarsting, áls die komt, net als bij de uitbarsting van de Eyjafjallajökull in 2010 het vliegverkeer zal verstoren. Vulkanische as kan vliegtuigen beschadigen en zelfs motoren laten uitvallen, maar tegenwoordig zijn de veiligheidsnormen veel soepeler dan in 2010 het geval was. Daardoor zullen eventuele maatregelen zich naar het zich laat aanzien waarschijnlijk beperken tot de directe omgeving.

Daar staat overigens wel tegenover dat Bárdabunga, net als Eyjafjallajökull, onder het ijs ligt. Dit kan de problemen verergeren. Lavadeeltjes die in contact komen met ijs en smeltwater hebben de neiging om te barsten, waardoor de aswolk van zo'n uitbarsting fijner is, hoger de atmosfeer in kan komen, langer kan blijven hangen en vervolgens grotere delen van het luchtruim kan bevuilen.

Aparte dimensie
'Die ijskap geeft een aparte dimensie aan zo'n uitbarsting', aldus Van Bergen. 'Hoe dikker het ijs, des te meer water en des te explosiever en asrijker een eruptie zal zijn', zegt ook zijn IJslandse collega in overheidsdienst Melissa Pfeffer.

De Bárdarbunga leek na een periode van aardbevingsactiviteit net wat te kalmeren. Maar gisteren nam de activiteit opeens weer toe, en werden er in zes uur tijd liefst 400 kleine aardbevingen geregistreerd, die bovendien in kracht leken toe te nemen.

Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden