IJslanders zeggen weer 'nee'

Het geschil over Icesave komt voor de rechter, nu de IJslandse bevolking voor de tweede keer een overeenkomst met Nederland en Groot-Brittannië heeft afgewezen. Op een zaterdag gehouden referendum stemde 60 procent van de IJslanders tegen het Icesave-akkoord.

REYKJAVIK - Daarin maakten Nederland en Groot-Brittannië met IJsland afspraken over het terugbetalen van schulden die de inmiddels failliete Landsbanki via internetbank Icesave achterliet bij spaarders.


Toch krijgen Nederland en Groot-Brittannië waarschijnlijk een groot deel van hun geld terug, benadrukte de IJslandse regering in een reactie. Met de bezittingen van Landsbanki, de moedermaatschappij van Icesave, kan vermoedelijk bijna 90 procent van de schadeloosstelling van Icesavespaarders - 1,3 miljard voor Nederland, 2,5 miljard voor Groot-Brittannië - worden terugbetaald. IJsland wil dit jaar al beginnen met de betaling van een deel van het geld. In totaal kost de afwikkeling van het faillissement waarschijnlijk drie tot vier jaar. Ijsland kan geen garanties bieden. De boedel van Landsbanki zou ook minder kunnen opleveren.


Mede daarom blijft de vraag relevant of IJsland wettelijk verplicht is de buitenlandse spaarders van Icesave tot een maximum van 20 duizend euro schadeloos te stellen. Die vraag wordt nu voorgelegd aan het hof van de EFTA, de Europese vrijhandelsassociatie. De toezichthouder van de EFTA was al een procedure tegen Ijsland begonnen. De kans is dan ook groot dat IJsland deze zaak verliest.


De kwestie Icesave spleet de IJjslandse samenleving de afgelopen weken. De regering, een grote meerderheid van het parlement, werkgevers en vakbonden waren voorstander van een 'ja'. Ze wilden van de kwestie af, omdat voortdurende onzekerheid over de uiteindelijke schade van Icesave de economie niet ten goede komt. Ook vonden zij dat IJsland royaal zijn verantwoordelijkheid moest nemen, mede voor de goede relaties met Europa.


De meerderheid van de bevolking bleek echter tegen. Het referendum draaide niet om economie, maar om politiek. De meeste IJslanders namen een principieel standpunt in. Zij wilden niet opdraaien voor de schulden van een klein groepje roekeloze bankiers, die alom weerzin wekten door hun patserige gedrag. 'Ik stem nee uit principe, ook al betekent dat waarschijnlijk dat we meer moeten betalen', zo verwoordde de receptioniste van een groot hotel zaterdagochtend een breed gedeeld gevoel.


De opiniepeilingen voorspelden een spannende strijd, maar zaterdagavond bleek snel dat het 'nee'-kamp gewonnen had. De 'nee'-stem was een uiting van woede over de bankiers en zakenlui, die het land aan de rand van de afgrond brachten, zonder daarvoor te zijn gestraft. Veel 'nee'-stemmers protesteerden ook tegen de centrum-linkse regering van Johanna Sigurdardottir, die weinig doortastend lijkt en te weinig gedaan zou hebben om de IJslanders tegen het crisisleed te beschermen.


De 'nee'-stem betrof ook Europa. 'Een elite wil ons naar Europa brengen', zei een boze Sigfus Arntharsson. De stemming in het café is euforisch: in een paar weken bewerkstelligde de 'nee'-campagne een ommekeer. 'Het 'nee'-kamp heeft met emotionele argumenten gewonnen', zei Arnar Gudmundsson van Afram, een actiegroep voor het 'ja'.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden