IJsland wordt digitale vrijplaats voor bloggers en journalisten

Een wet die de vrijheid van meningsuiting in IJsland verdergaand moet beschermen dan waar dan ook ter wereld, wordt dinsdag aan het parlement voorgelegd. Daarmee wil het land een vrijplaats worden voor onderzoeksjournalisten en andere informatievrijbuiters.

Als het IJslandse Moderne Media Initiatief (IMMI) wordt aangenomen, zou IJsland een uitwijkplaats voor 'censuurontduikers' kunnen worden, bloggers, journalisten en activisten die in hun thuisland vervolgd en uit de lucht gehaald dreigen te worden. Zij kunnen hun kostbare boodschap dan voortaan in de door duurzame opgewekte energie gevoede datacenters in IJsland hosten.

Geld

Het model lijkt sterk op belastingparadijzen, niet zelden ook eilanden. De vrije wet- en regelgeving in deze landen heeft een sterke aantrekkingskracht op bepaalde bedrijven en personen. Maar IJsland moet niet thuishaven worden van louche postbusfirma's, maar van voorvechters van de vrijheid van meningsuiting.

Net als belastingparadijzen hoopt IJsland daar grote hoeveelheden geld mee te verdienen. De grootste kostenpost van datacenters vol met internetservers is het energieverbruik, en energie haalt het eiland haast gratis uit de grond. Die energie kan niet heel makkelijk geëxporteerd worden naar de rest van de wereld. Daarom wil IJsland die energie omzetten in opslagruimte voor vrije informatie. Die is een stuk makkelijker te exporteren.

Onderzoeksjournalistiek

Het idee voor het aanvalsplan van de economisch verzwakte eilandstaat komt van de open website voor bloggers en onderzoeksjournalisten Wikileaks. Op de website worden met grote regelmaat uitgelekte stukken van overheden en bedrijven geplaatst van alanden over heel de wereld. Documenten van Wikileaks leiden steeds vaker tot interessant nieuws.

De eigenaren van die documenten zijn daar niet blij mee en hoe bekender Wikileaks werd, hoe vaker ze de oprichters ervan voor de rechter daagden. Wikileaks zamelde geld in om de rechtskosten te betalen, maar kon zich uiteindelijk niet meer handhaven. Om de autoriteiten voor te zijn hebben ze alle documenten tijdelijk van de site gehaald.

Bescherming

Wanneer de servers van Wikileaks in de toekomstige informatievrijplaats IJsland zouden staan, zou de website geen rechtszaken meer hoeven te voeren. De rechter kan in de klagende partij in Nederland of de Verenigde Staten wel gelijk geven, maar de IJslandse politie zal weigeren in te grijpen onder verwijzing naar de nationale wetten die de vrijheid van informatie waarborgen.

De IJslanders staan volgens een van de indieners, Birgitta Jonsdottir van oppositiepartij The Movement, positief tegenover het voorstel. 'Er zijn nog veel IJslanders die zich schamen. Ik denk dat dit deel is van het herstelproces dat we moeten doorgaan.'

Supermensen

Maar er zijn ook nadelen, zegt Andrew Scott Senior, hoogeleraar bij het prestigieuze London School of Economics tegen de BBC. 'In feite maak je van de IJslanders dan een soort juridische supermensen, die in het buitenland niet verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor wat ze thuis allemaal op het net zetten. Het is de vraag of je dat moet willen.'

]]>

Vrij (colourbox)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden