tata steel

IJmuiden overvallen door afhaken van Zweden, overheid zal Tata moeten helpen

Nu het Zweedse SSAB afziet van de overname van Tata Steel in Nederland zal de Nederlandse overheid mogelijk als reddende engel moeten optreden. Kopers vinden voor de voormalige hoogovens zal lastig zijn.

Slakken op het terrein van het bedrijf Harsco in IJmuiden, dat restproducten uit de staalfabriek Tata Steel verwerkt.  Beeld ANP
Slakken op het terrein van het bedrijf Harsco in IJmuiden, dat restproducten uit de staalfabriek Tata Steel verwerkt.Beeld ANP

De Zweden vinden de investeringen in de verduurzaming van het staalbedrijf in IJmuiden te hoog: er zou geen verdienmodel meer overblijven. Of andere commerciële geïnteresseerden wel belangstelling hebben zonder steun van de overheid, mag worden betwijfeld.

Het afhaken van de Zweden kwam vrijdag als een donderslag bij heldere hemel. Hoewel de grote aandeelhouders van SSAB al van begin af aan twijfels hadden over de voordelen van een overname van Tata Steel, gingen de onderhandelingen tot nu toe gewoon door. Op papier hadden de Zweden al een due diligence (boekenonderzoek) gedaan. Ze zouden alleen nog ter plekke een onderzoek willen houden, hetgeen was uitgesteld vanwege de coronapandemie.

Maar voorafgaand aan hun eigen aandeelhoudersvergadering maakte topman Martin Lindqvist bekend dat SSAB er nu al van afziet. De technische uitdagingen zijn te groot. Ze hoeven daarvoor niet eens ter plekke te komen kijken. Dat betekent een enorme tegenslag voor het bedrijf met 13 duizend werknemers, waarvan negenduizend in IJmuiden. Juist op dit moment draait Tata in IJmuiden als een tierelier en kan het de orders amper aan.

CO2-neutraal staal

Demissionair minister van Economische Zaken Bas van ’t Wout noemde het ‘jammer’ en ‘teleurstellend’. Maar het kabinet is ook door het besluit overvallen. Voormalig minister Eric Wiebes koesterde altijd grote sympathie voor Tata ondanks de milieu-overlast, omdat het een belangrijke banenmotor is voor Noord-Holland. Het ministerie van Economische Zaken werkt al langer aan plannen om Tata toekomstbestendiger te maken. ‘Daarmee gaan we gewoon door’, aldus Van ’t Wout.

FNV-bestuurder Roel Berghuis wijst erop dat de ontvlechting van de fusie met de Britse partner in Tata Steel Europe gewoon moet doorgaan. Afgesproken is dat Tata Steel Nederland per 1 april op eigen benen komt te staan, ongeacht het al dan niet doorgaan van de deal met de Zweden. Maar daardoor ressorteert het vooralsnog nog onder het Indiase Tata-concern, dat dan ook nog het Britse deel zal hebben. Op de een of andere manier zal er dan toch een koper moeten worden gevonden. Maar die zal niet gemakkelijk te vinden zijn. Een fusie met het Duitse staalbedrijf ThyssenKrupp stuitte eerder op te veel weerstand van de Europese Commissie. Mogelijk komen nu Russische of Chinese partijen in beeld, maar die worden gevreesd als grote saneerders.

Meteen al nadat SSAB op 13 november aankondigde het Nederlandse staalbedrijf te willen overnemen. waren er in Zweden twijfels. In Nederland werd enthousiast gereageerd, omdat SSAB in het uiterste noorden van het land experimenteert met CO2-vrije staalproductie met behulp van waterstof. Maar dat technische proces kan niet zomaar naar IJmuiden worden overgeheveld.

Later lekte uit dat de twee grootste aandeelhouders van SSAB – goed voor 21 procent van het aandelenkapitaal – bezwaren hadden tegen de fusie. Daarbij behoorde het mijnbedrijf LKAB, dat eigendom is van de Zweedse staat. In een persbericht meldde topman Lindqvist vrijdag: ‘We hebben Tata Steel IJmuiden zorgvuldig geëvalueerd en komen tot de conclusie dat een overname om technische redenen lastig zou zijn. We kunnen er niet voldoende zeker van zijn dat we ons industrieel plan met de gewenste technische oplossingen zo snel als we zouden willen kunnen uitvoeren.’

In IJmuiden was de directie niet op de hoogte, de directie van Tata Steel Europe ook niet. Dit omdat de Zweden rechtstreeks met de mensen op het hoofdkantoor in Mumbai praten. Pr-medewerkers in IJmuiden waren vrijdag nog bezig een reactie op te stellen op het nieuws. Berghuis zegt dat hij donderdag nog een gesprek had met topmensen van Tata Steel Europe. ‘En die wisten er niets van.’

Het Indiase moederbedrijf kwam wel met een korte reactie, waarin werd bevestigd dat de Zweden hun overnameplannen hadden ingetrokken. Tata Steel bevestigt dat SSAB zijn aanvankelijke belang in de activiteiten van Tata Steel Nederland heeft ingetrokken. ‘We blijven ons inzetten voor een strategische oplossing voor zijn Europese portefeuille. De staalfabriek in IJmuiden is een van de meest milieuvriendelijke en concurrerende staalproducenten in Europa.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden