IJle bouwsels gevoelig voor elke ademtocht

De charme van het materiaal van de papierkunstenaar is natuurlijk de eenvoud ervan. Niets zo nietig als een stukje papier en bovendien is het altijd beschikbaar....

Thuisgekomen bleef hij uren achter elkaar vouwen. De vormen die ontstonden, vroegen om steeds weer nieuwe experimenten. Dat was twintig jaar geleden - Taborda Barreto is nooit meer gestopt.

Op de vierde Holland Papier Biënnale in Rijswijk zijn de vruchten van zijn toewijding te bewonderen: prachtige geometrische figuren die een vel papier een derde dimensie verlenen, zodat er een schaduwspel ontstaat. De objecten doen denken aan de illusionaire wereld van graficus M.C. Escher. Het is moeilijk te geloven dat de ingenieuze vouwsels zijn terug te brengen tot een simpel plat vlak.

Een tentoonstelling met papierkunst lijkt vooral te willen verrassen: kijk eens wat er allemaal mogelijk is met dit alledaagse materiaal.

Het aardige is dat dit de Papier Biënnale steeds weer lukt: ook op deze vierde editie in Museum Rijswijk kun je je verbazen.

Vivian Rozenbeek gebruikt afval uit de papiervernietiger van een overheidsinstelling.

Versnipperde informatie noemt ze haar donzige bolletjes van papierslierten, die nog wel degelijk informatie prijsgeven: 'peuter', 'Andijk', 'ochtendurine', 'koelkast' - losse woorden uit beleidsstukken.

Een batterij kubussen blijken te bestaan uit snippers gemengd met cellofaan, Archief 2000. Wat leesbaar is, wil zich onbedwingbaar laten lezen: losse woorden als 'ruimte' en 'garderobe', 'kaassaus' of 'vervuilingsgraad'.

Ronduit imponerend is het werkstuk van de Japanse kunstenares Yuko Takada Keller, dat wellicht ook het meest delicaat is. Haar Air pyramid is opgebouwd uit driehoekige stukjes transparant blauw papier die door middel van nylon draad met elkaar verbonden zijn. Een ijl bouwsel van bijna tweeënhalve meter hoog, stevig in zijn vorm verankerd, maar gevoelig voor elke ademtocht.

Die schijnbare tegenstrijdigheid zit ook in het werk van Maggie Bunzl. Haar donkergekleurde papieren sculpturen lijken sterk als boomstronken maar het handgeschepte papier van hennep waarvan ze zijn gemaakt eist uiterste behoedzaamheid.

Berdien Nieuwenhuizen daarentegen noemt haar verzameling jurkjes Fragile Basics en laat geen twijfel bestaan over de kwetsbaarheid van het Indiaas en Nepalees zijdepapier. Vooral de 'zeemeerminjurk' is prachtig, net zoals de opengewerkte, feeërieke witte jurk, die bedoeld moet zijn voor een dromerig meisje op haar eerste bal.

Wie denkt dat op deze tentoonstelling de mogelijkheden van papier wel volledig uiteen zijn gezet en benut, staat in de begeleidende catalogus een leuke verrassing te wachten: met een (meegeleverde) 3D-bril wordt je een blik gegund op 'de inwendige schoonheid' van papier. Op de Arizona State University zijn wetenschappers de afgelopen vijf jaar bezig geweest met onderzoek naar vezels van handgeschept papier. Deze werden enorm uitvergroot en gefotografeerd, 'een opwindende esthetische ervaring', volgens de onderzoekers.

In de prachtig vormgegeven en uitbundig geïllustreerde catalogus blijkt het thema van deze Papierbiënnale, 'Tijdloos Papier', een dankbaar onderwerp.

Er wordt een overzicht gegeven van schriftdragers daterend van vóór de introductie van papier, er is een hoofdstukje over de papyrus én een handleiding voor het maken van 'papier' van groenten en fruit.

De Amerikaan John Risseeuw vertelt hoe hij zijn zelfgemaakte papier een speciale betekenis meegeeft door er bijvoorbeeld kleding van oorlogsslachtoffers in te verwerken, of exemplaren van de Amerikaanse vlag.

De catalogus bevat een groot aantal papiermonsters en is zelf uit minstens acht verschillende papiersoorten gemaakt.

Holland Papier Biënnale, t/m 8 september in Museum Rijswijk, Herenstraat 67; di t/m zo 11-17 uur. (museumryswyk.nl). Catalogus euro 49,95. De zomereditie van het tijdschrift kM heeft papier als thema, euro 8,- (www.kunstenaarsmateriaal.nl).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden