IFOR weet geen raad met Servische pesterij

Bosnische Serviërs hebben woensdag drie Moslim-burgers vrijgelaten, die zij dinsdag hadden opgepakt in de Bosnisch-Servische voorstad Ilidza ten westen van Sarajevo....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

De Britse NAVO-generaal Sir Michael Walker pleegde gisteren vruchteloos overleg met de burgemeester van Ilidza. Volgens de burgemeester hebben de aangehouden Moslims zich schuldig gemaakt aan 'onwettige activiteiten' en moeten ze daarvoor terechtstaan.

De vrijlating van de drie vrouwen (die volgens de Bosnische autoriteiten alleen maar waren verdwaald, zodat hun geval los staat van de eerdere aanhoudingen) viel samen met het bezoek van de Amerikaanse minister van Defensie Perry aan Sarajevo. Hij zei bij aankomst overtuigd te zijn van het succes van de NAVO-implementatiemacht (IFOR).

Niettemin lijkt de IFOR enigszins in het nauw gebracht door de gevangenneming van de Moslim-burgers. De Bosnische regering heeft zich beklaagd over het gebrek aan daadkracht van de IFOR, iets wat zij de VN-vredesmacht (Unprofor) ook steeds heeft verweten. Uiteindelijk werd het Unprofor haast onmogelijk gemaakt haar humanitaire taak te vervullen en verloor zij alle vertrouwen van degenen die zij moest beschermen.

Juist daarom werd besloten dat de NAVO-missie krachtdadig zou optreden. Ironisch genoeg, zo merkte een westerse diplomaat op, is de zwaarbewapende IFOR nu wel opgewassen tegen een aanval, maar weet ze geen raad met pesterijen als deze.

De gevangenneming van de Moslims druist in tegen de bepalingen van de akkoorden van Dayton. Burgers moeten zich zonder enig gevaar van de Servische 'entiteit' in Bosnië naar de Moslim-Kroatische federatie kunnen begeven en vice versa.

De IFOR moet volgens het verdrag van Dayton toezien op de naleving hiervan; wanneer burgers worden belemmerd in hun bewegingsvrijheid en wanneer er sprake is van 'opzettelijk gebruik van geweld tegen leven en persoon' dient de IFOR dit adequaat te beantwoorden.

NAVO-woordvoerder Konrad Freytag zaaide dinsdag evenwel verwarring over de bereidheid van de IFOR om de naleving van 'Dayton' desnoods met geweld af te dwingen. Volgens hem is de bewegingsvrijheid de verantwoordelijkheid van de bij het verdrag betrokken partijen, en zijn er voldoende werkgroepen en commissies waarin ze dit soort zaken kunnen regelen. Ook andere NAVO-zegslieden menen dat de IFOR er strikt is voor de implementatie van militaire afspraken, zoals het scheiden van de gewapende eenheden en de overdracht van grondgebied.

Daar komt bij dat de NAVO de Servische bevolking van Sarajevo mogelijk verder van zich zou vervreemden door direct op de gevangenneming te duiken. De IFOR wil juist vertrouwen kweken bij de Serviërs. Bevelhebber Leighton Smith beantwoordde hiertoe dinsdag gedurende negentig minuten vragen tijdens een live-uitzending voor de Bosnisch-Servische televisie.

'De IFOR is geen politie', verklaarde gisteren ook minister Perry. De individuele incidenten zouden moeten worden onderzocht door de civiele politiemacht van de VN onder leiding van Carl Bildt, die vorige maand is benoemd tot Hoge Vertegenwoordiger van de VN in Bosnië.

Maar van de VN-politie is er nog maar een handjevol in functie getreden, en Bildt zou gisteren pas arriveren. Zijn kantoor in het centrum van Sarajevo staat nog leeg, het huurcontract is nog niet eens getekend, zoals een plaatselijke krant meldt. Een medewerker van Bildt verklaarde de vertraging uit geldproblemen: de beloofde bijdragen uit de verschillende landen, waaronder de VS, waren nog niet binnen.

Zowel onder de plaatselijke bevolking als onder scheidende Unprofor-leden heeft dit bezorgdheid en wrevel gewekt. 'Tot nu toe heeft Bildt nog niet veel gedaan', aldus de Bosnische president Izetbegovic.

Een Unprofor-woordvoerder wijst erop dat de eerste maand cruciaal is voor het vredesakkoord.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden