Ierse kiezer laat zich niets voorschrijven

Drie miljoen Ieren kunnen donderdag in een referendum beslissen over de toekomst van 495 miljoen Europeanen.

Op het oog is Roscrea, midden in het groene Ierse platteland, een weinig opzienbarend plaatsje. Er is een kasteel. Plus een grote vleesfabriek. Bekend is wellicht het graafschap waarin het ligt, Tipperary, dat onsterfelijk werd door een Brits soldatenliedje. In de hoofdstraat ontbreken grote winkelketens. In Roscrea koop je schoenen bij Doyle, gereedschap bij Pattersons, en speelgoed bij John Dillon. Niets wijst erop dat hier de mensen wonen die de EU in een diepe bestuurlijke crisis kunnen storten.

Donderdag mogen de Ieren – dankzij hun grondwet – als enige Europeanen stemmen over het Verdrag van Lissabon, de herziene versie van de tekst die in 2005 door de Fransen en Nederlanders werd verworpen. Bij afwijzing verdwijnt het in de prullenbak.

Het levert de bizarre situatie op dat 3 miljoen kiezers, van wie zeker de helft niet zal komen opdagen, de bestuurlijke toekomst van 495 miljoen EU-burgers bepalen.

‘Dat geeft geen prettig gevoel’, zegt Adrian McIntyre (52), leraar Frans en Engels aan de middelbare school, terwijl hij wijn drinkt op een terrasje. ‘De druk is groot, de regering roept steeds harder dat we ‘ja’ moeten stemmen. Dat ga ik zelf zeker doen, want mijn vrouw is Poolse en ik heb dankzij de EU in Parijs kunnen werken. Maar het probleem is dat Ieren zich niet laten dicteren wat ze moeten doen. Zeker niet in deze boerenregio.’

Tijdens de toetreding in 1973 was Ierland het armste land van Europa. Intussen moeten de Ieren, in inkomen per hoofd van de bevolking, alleen Luxemburg voor laten gaan. Dit mede dankzij de miljardensubsidies uit Brussel.

Toch is de EU niet populair, ondanks de lofzang van alle grote partijen, vakbonden en het bedrijfsleven. De voorsprong van de ja-stemmers is sinds een week verdwenen. Brussel is nerveus. De Ieren toonden zich al eerder recalcitrant; het Verdrag van Nice, dat de uitbreiding van de EU mogelijk maakte, werd in 2001 verworpen. Pas anderhalf jaar later konden de Ieren na extra toezeggingen alsnog worden overtuigd.

Het ‘nee-virus’ waart intussen overal rond – in Roscrea gaan de gesprekken bij de bakker niet over Circus Gerbola. De vriendelijke inwoners lijken geen idee te hebben van de inhoud van ‘Lissabon’, en zien Europa daarom veiligheidshalve als bedreiging.

Ze worden op hun wenken bediend door meneer Mullally van de gelijknamige kruidenier. ‘Dagelijks vragen klanten me wat ze moeten stemmen’, zegt Mullally. ‘Ze zijn bang, ze begrijpen dit complexe verdrag niet. Vind je het gek, het is één groot amendement. En ik adviseer iedereen: stem nee.’

Hij vreest dat het verdrag het einde inluidt voor de Ierse neutraliteit (geen NAVO-lid), een bezwaar dat in 2001 ook opspeelde. ‘We hebben ooit gevochten voor onze grondwet. Waarom denk je dat de Zwitsers en Noren niet bij de EU horen? Dat zijn hele slimme mensen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden