Iers ja tegen begrotingsverdrag

Het land maakt zware tijden door, het nee-kamp beloofde gouden bergen en het anti-Brusselse sentiment rukt op in Europa. En niet te vergeten, de bewoners van Ierland hadden het Europese establishment al twee keer eerder laten schrikken. De voorwaarden voor een Iers nee waren ruimschoots aanwezig, maar toch hebben de eilandbewoners in een referendum 'vooruit, doe maar' gezegd tegen het Europese begrotingsverdrag.

LONDEN - Het resultaat legde wel een maatschappelijke tweedeling bloot: de middenklasse en de boerenstand stemden massaal voor, terwijl de minder welvarende Ieren zich sceptisch toonden. Iets meer dan de helft van de kiesgerechtigde Ieren had de regen getrotseerd om het votálá stáisiún te bezoeken


De relatief ruime overwinning is een opsteker voor de Europa-gezinde regeringspartijen, het centrum-rechtse Fine Gael en Labour, de vakbondspartij. Het uitroepen van de volksraadpleging had eerder dit jaar geleid tot een siddering in eurogezinde kringen. Geen andere land durfde zo'n gok te nemen. Bovendien hadden de Ieren bij de referenda over de verdragen van Nice en Lissabon Brusselse weerzin en woede gewekt door eigenwijs en onverwacht nee te stemmen. In de herkansing kwam er, na dreigende taal vanaf het continent, uiteindelijk toch een ja uit de stembus. Dat alles vond plaats in een tijd dat de Keltische Tijger nog gezond leek te zijn.


Dit keer hadden de geteisterde Ieren niet de macht om het verdrag tegen te houden. Met een nee-stem zouden de eilandbewoners vooral zichzelf treffen omdat ze dan waarschijnlijk geen aanspraak meer konden maken op het noodfonds. Het ja-kamp was een stuk bescheidener dan bij eerdere referendumcampagnes. Bij 'Lissabon' werden er banen in het vooruitzicht gesteld, maar sindsdien zijn er door de bankencrisis slechts banen verloren gegaan. Dit keer was 'stabiliteit' de bescheiden belofte. Dankzij flinke bezuinigingen klimt Ierland langzaam uit een diep dal, maar de werkloosheid zit nog altijd in de dubbele cijfers. Per uur verlaten negen, met name jonge, Ieren het land om hun heil te zoeken in Groot-Brittannië, Canada of Australië.


Veel ja-stemmers komen uit welvarende wijken, zoals het Dublinse Sandymount, waar 77 procent voor stemde. De leden van de middenklasse hebben de bankencrisis uiteindelijk zonder al te veel pijn doorstaan, behalve degenen die in de bouwsector werken, zoals aannemers, makelaars en architecten. Ook de grote ambtenarenbonden, de achterban van de Labour Partij, zijn voor het verdrag. Ierse ambtenaren hebben afgelopen jaren 15 procent van hun inkomen moeten inleveren, maar verdienen nog altijd een stuk meer dan hun collega's op het vasteland.


Een andere belangrijke groep voorstanders was de behoudende plattelandsbevolking. Dat heeft te maken met eigenbelang, want veel boeren zijn afhankelijk van Europese landbouwsubsidies.


De leden van de arbeidersklasse hebben in meerderheid tegen het verdrag gestemd, vooral uit protest tegen het bezuinigingsbeleid van de regering. Bij de crisis zijn, naast de hoogste inkomens, vooral de kleine middenstanders, laagstbetaalde arbeiders en werklozen in hun beurs getroffen. Zij vormen de uitdijende achterban van het links-populistische Sinn Féin, dat onder de slogan 'Austerity isn't working' fanatiek campagne voerde. In de West-Dublinse arbeiderswijk Ballyfermot stemde bijna negen op de tien kiezers tegen. Ook de bevolking van Donegal zei nee. Dit rebelse graafschap in het noordwesten, waar Sinn Féin traditioneel veel aanhang heeft, is wat eurosceptischer dan de rest van het groene eiland.


Euro-gezinde politici reageerden met ingehouden blijdschap op de uitslag. 'In de regering heerst geen jubelstemming, maar wel opluchting' zei minister van Transport Leo Varadkar tegenover de pers. Leden van de Ierse regering hadden de kiezers Griekse of Spaanse toestanden in het vooruitzicht gesteld bij een nee.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden