Ierland krijgt een unieke coalitie van partijen die in het verleden elkaars bloed wel konden drinken

In Ierland gaan twee voormalige aartsvijanden samen regeren. Dat heeft de nieuwe premier Micheál Martin na maanden onderhandelen voor elkaar gekregen. Met deze coalitie kiezen de partijen in deze moeilijke tijden voor eenheid.

Micheal Martin nadat hij is verkozen is tot premier van Ierland.Beeld EPA

De Ieren krijgen na vijf maanden van onderhandelingen een unieke coalitie. Voor het eerst in de honderdjarige geschiedenis gaan de twee grote partijen Fine Gael en Fianna Fáil het groene eiland samen regeren. Dat niet alleen: de bittere rivalen van weleer krijgen ook nog eens gezelschap van The Greens, een ander unicum.

Voor de nieuwe premier Micheál Martin (Fianna Fáil) is het na twee slecht verlopen verkiezingen driemaal scheepsrecht. Nog een primeur: Leo Varadkar, Martins voorganger, zal het premierschap halverwege de rit overnemen. Welkom in de wondere wereld van de Ierse politiek.

Voor de 59-jarige Martin was dit de laatste kans om de belangrijkste baan van zijn land te bemachtigen. Hoewel zijn partij teleurstellend zeven zetels had verloren, was hij de grote favoriet om Taoiseach (‘aanvoerder’) te worden.

Op elkaar aangewezen

De winnaar van de verkiezingen was Sinn Fein, maar al snel bleek niemand met deze links-nationalistische partij te willen samenwerken. Het Fine Gael van Varadkar vindt Sinn Fein veel te links, bij Fianna Fáil heerst al honderd jaar wantrouwen tegen de partij die gezien werd als politieke vleugel van de IRA en The Greens vinden de ‘Shinners’ simpelweg niet groen genoeg.

Kortom, Fianna Fáil, Fine Gael en The Greens waren op elkaar aangewezen. Het klappen van de coalitieonderhandelingen zou hebben geleid tot nieuwe verkiezingen, met mogelijk een nog grotere zege voor Sinn Fein.

De Groenen, met zeven procent van de stemmen, hebben veel bereikt. De komende jaren zal er veel aandacht zijn voor de klimaatverandering. Het herstellen van de door de lockdown beschadigde economie zal hand in hand gaan met investeringen in een groene infrastructuur. Binnen Fianna Fáil, de partij van de kleine boeren, was er om die reden weerstand tegen het coalitieakkoord.

Het premierschap van Martin betekent de terugkeer van Fianna Fáil, de partij van de vader des vaderlands: Éamon de Valera. Op enkele korte regeerperioden van Fine Gael na, hebben de nationalisten Ierland tot 2011 geregeerd. In dat jaar kreeg kregen de Soldaten van het Lot (dat betekent Fianna Fáil), de rekening gepresenteerd van de bankencrisis. Onder de liberale Varadkar van Fine Gael onderging het katholieke eiland vervolgens weliswaar een metamorfose op sociaal-cultureel gebied – legalisering van het homohuwelijk en abortus – maar groeide de economische ongelijkheid. De opkomst van Sinn Féin, populair onder jongeren, was daar een reactie op.

Economie op de rit krijgen

De eerste taak van Martin is het redden van de economie, al zijn de problemen anders dan tien jaar geleden niet structureel van aard. Martins voordeel is zijn veelzijdigheid. In de afgelopen decennia heeft hij de portefeuilles Buitenlandse Zaken, Volksgezondheid, Onderwijs, Wetenschap, Handel en Werkgelegenheid gehad. Een probleem is wel dat deze oud-geschiedenisleraar bekendstaat als een voorzichtige politicus. Volgens zijn vijanden is hij een twijfelaar die geen grote besluiten neemt. Martin zal wel het compromisloze Brexit-beleid van Brussel blijven steunen.

Met deze coalitie kiezen de partijen in deze moeilijke tijden voor eenheid. Tussen de twee partijen leeft veel oud zeer. Binnen Fianna Fáil-gelederen wordt Fine Gael wel eens honend The Blueshirts genoemd, wijzend op een flirt met het fascisme in de jaren dertig. Het wederzijdse wantrouwen gaat terug tot de Ierse burgeroorlog van 1922/23. De voorloper van Fine Gael was toen vóór de Ierse vrijstaat die na onderhandelingen met de Britten was gecreëerd, terwijl Fianna Fáil bleef strijden voor een Ierse Republiek, inclusief het noorden. Met de honderdjarige herdenking in aantocht hebben beide partijen nu eindelijk de strijdbijl begraven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden