Ieren voltooien met legalisering van abortus hun regenboogrevolutie

De culturele revolutie in Ierland is voltooid. In onverwacht groten getale hebben de Ieren in een referendum voor het legaliseren van abortus gestemd. Tweederde bleek in te stemmen, net als drie jaar geleden bij de volksraadpleging over het homohuwelijk.

Beeld Marlena Waldthausen

Aan het eind van het jaar zal de wetgeving rond zijn, beloofde premier Leo Varadkar. Ook Noord-Ierland staat nu onder druk om abortus wettelijk toe te staan, wat een politiek probleem kan worden voor de Britse premier Theresa May.

‘In plaats van te zeggen: neem de boot maar, zeggen we nu: pak onze hand vast en we zullen je helpen. Dat waren zaterdagmiddag de woorden van de verheugde minister van Volksgezondheid Simon Harris. Vele duizenden vrouwen, getooid in alle kleuren van de regenboog, hadden zich bij Dublin Castle verzameld om het feit te bejubelen dat ze eindelijk zelf kunnen beschikken over hun lichaam. Maar ook veruit de meeste mannen hadden ‘Ta’ gestemd. ‘De kroegen zitten vanavond vol met mannen die de overwinning vieren’, tweette de komiek Aisling Bea.

Er was een bittere strijd aan voorafgegaan tussen voor- en tegenstanders van het grondwetsartikel uit 1983 waarin de rechten van het ongeboren kind zijn vastgelegd. Er was een nek-aan-nekrace voorspeld, maar de zwijgende meerderheid koos de kant van de hervormingsgezinden, behalve in Donegal, een graafschap in het verre noordwesten. Niet langer hoeven ongewenst zwangere vrouwen naar het buitenland te reizen – wat niet alleen duur en onpraktisch was, maar vooral ook als een beschamende verbanning werd ervaren.

In de hoofdstad stemde zelfs driekwart voor legalisering. Bij de jongeren, die massaal waren komen stemmen, lag het percentage voorstanders dik in de 80. Alleen onder 65-plussers was een meerderheid tegen. Duizenden leden van de Ierse diaspora waren naar het vaderland gekomen om te stemmen, in sommige gevallen geholpen door activisten die in de aankomsthal van de luchthaven in Dublin hulp bij onderdak en vervoer aanboden. Met een opkomstpercentage van ruim 64 braken de Ieren een referendumrecord.

Premier Varadkar, in het verleden tegenstander van abortus, sprak over ‘de vervolmaking van een stille revolutie’, terwijl de aartsbisschop van Dublin tijdens de zondagmis erkende dat de kerk van Rome nu een marginale rol speelt in de Ierse samenleving. In de pers loofde oud-regeringsadviseur Derek Mooney zijn landgenoten. ‘Ierse kiezers hebben de tijd genomen zichzelf te informeren en te luisteren naar alle argumenten.’ Ook vanuit het buitenland kwamen felicitaties. D66-prominent Sophie in ’t Veld noemde het referendumresultaat ‘fantastisch’.

Abortus zal voortaan in de eerste twaalf weken van de zwangerschap toegestaan zijn. Daarna is het, tot zes maanden, alleen mogelijk bij ernstige gezondheidsproblemen bij de zwangere vrouw. Dat oordeel is aan een gynaecoloog en een ter zake kundige specialist. Ook als er grote kans is op een miskraam is abortus nu toegestaan. In de Europese Unie hebben alleen Polen, Cyprus en Malta nu nog strenge antiabortuswetten. In het Verenigd Koninkrijk zijn intussen steeds vaker demonstraties bij ziekenhuizen en abortusklinieken.

In Londen zei de staatssecretaris voor vrouwen en gelijkheid, Penny Mordaunt, dat het nu tijd is de antiabortuswetgeving in Noord-Ierland te versoepelen. Een wet uit 1861 bepaalt daar dat abortus verboden is, ook voor vrouwen die na verkrachting zwanger zijn geworden of een niet levensvatbare foetus met zich meedragen. Londen heeft de Noord-Ierse uitzonderingspositie altijd gedoogd. De Britse regering kan de wet daar aanpassen, maar dat zal stuiten op verzet van de DUP, de protestantse partij die de minderheidsregering van May gedoogsteun verleent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.