Ieren stemmen over afschaffing senaat

AMSTERDAM - Nederlandse regeringspartijen kunnen er enkel van dagdromen, maar in Ierland komt het er vandaag vermoedelijk echt van: de afschaffing van de Eerste Kamer. Bij de laatste verkiezingen beloofden de regeringspartijen Labour en Fine Gael (centrum-rechts) een 'democratische revolutie'. Die begint vandaag met een volksraadpleging over het lot van de 60 senatoren tellende Seanad.

Denemarken deed het al in 1953, Zweden in 1950 en zelfs Kroatië ging in 2001 de Ieren voor - dus hoogste tijd, zo stelt de Ierse regering, om van dit tandeloze instituut af te komen. Het jaarlijkse bedrag van 20 miljoen euro kan beter worden besteed.

Oppositiepartijen verwijten de regering populisme. Niet alleen ontbreekt de onderbouwing van het bedrag van 20 miljoen, bovendien is de maatregel in hun ogen onlogisch. De zware economische crisis waarin het land zich heeft gestort, hield verband met een gebrek aan toezicht en controle. 'Als we iets hebben geleerd van de crisis is dat we meer toetsing nodig hebben, niet minder', aldus Micheál Martin, die namens de centrum-rechtse oppositiepartij Fianna Fáil het 'nee'-kamp aanvoert.

Zijn partij droeg lang regeringsverantwoordelijkheid, maar is nu in de marge beland. Bij dit referendum vormen de linkse Groenen verrassend genoeg een bondgenoot. Afschaffing van de Eerste Kamer betekent dat 'we overblijven met een van de zwakste parlementen' in Europa, zo betoogt Martin. Daarmee weet hij intellectueel Ierland aan zijn zijde. Eerder deze week publiceerde een veertigtal wetenschappers een boze brief in de Irish Times. Zij laken de verdere concentratie van macht in de handen van weinigen, mocht de afschaffing doorgaan.

De zwakheid van het Ierse parlement wordt bevestigd door Jane Suiter, politicoloog aan Dublin City University. 'Qua bevoegdheden staat ons parlement op de laatste plaats in Europa, samen met dat van Griekenland', stelt zij. 'Vrijwel alle macht ligt bij de uitvoerende macht. De regering bepaalt de onderwerpen en de lengte van debatten en amenderen van wetten is voor parlementariërs nauwelijks mogelijk.' Ter illustratie haalt ze de gang van zaken rond een recente, omstreden vastgoedbelasting aan. 'Die werd in één dag door het parlement gejaagd, met als argument dat haast was geboden.'

De huidige senaat biedt daar ook geen weerwerk aan, zo erkent ze. En dat de wijze van samenstelling ervan geen schoonheidsprijs verdient, klopt ook, want een miniem aantal Ieren is stemgerechtigd: 'Het is waar dat het geen democratisch instituut is.'

Maar in plaats van afschaffing lijkt hervorming van het bestaande stelsel haar een beter idee: 'We spannen nu het paard achter de wagen. We gaan eerst afschaffen, met de belofte van hervorming. Maar je kunt het beter andersom doen: als je de macht van de tweede kamer hebt verstevigd, kun je de Senaed afschaffen.'

Toch lijkt de regering de meeste kiezers aan zijn kant te krijgen in een referendum dat de gemiddelde Ier maar weinig boeit: de opkomst van een op de twee kiezers wordt verwacht. Die lijken de kans aan te grijpen een afstraffing te geven aan 'de politiek', die wordt aangezien voor een van de schuldigen van de economische neergang.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden