'Iemand met pillen wordt de koffieshop uitgezwiept'

Nieuws heeft een korte levensduur. Wat gisteren nieuws was, is vaak de volgende dag vergeten. In een serie van twaalf afleveringen pakken de nieuwsbronnen van 1997 de draad weer op....

AAN de halsketting van Nol van Schaik schittert een gouden joint. In zijn kantoor in de Haarlemse koffieshop Willie Wortel staat een grote hasj-pers, naast stapels cd's met een protestlied tegen het cannabisbeleid van minister van justitie Sorgdrager. Tekstschrijver en lead vocalist Van Schaik op zijn cd: 'Wat is er verkeerd aan marihuana? Niet de kwaliteit, maar de overheid.'

Van Schaik schuift een brief over het tafelblad, langs een zak zachte groene marihuana. De afdeling bijzondere wetten van de politie Haarlem geeft Willie Wortel een laatste waarschuwing. Aan personen jonger dan achttien jaar mag geen hasj en wiet meer worden verkocht, ingevolge de nieuwe richtlijnen van het Openbaar Ministerie.

'Normaal verkopen we voor tweeduizend gulden per dag aan cannabis', zegt Van Schaik. Na lang en luidruchtig verzet is hij gezwicht voor de aanmaningen van politie en gemeente. 'Nu is de omzet in hasj en wiet nog maar elfhonderd gulden. Ook de opbrengst van de bar en onze spelletjes, zoals de voetbaltafels en de flipperkasten, is gehalveerd omdat de jeugd er niet meer inkomt. We mogen ons zelf gaan ontslaan door die nieuwe regels.'

Op drie januari bestond Willie Wortel zeven jaar. 'Maar we hebben geen feest gegeven. Daar is geen aanleiding toe, als de helft van je vaste gasten er niet bij mag zijn. Wat heb ik nou bereikt in al die jaren? Ik begon met niks en ik eindig met niks.'

In de jaren tachtig ging Van Schaik vijf keer failliet als sportschoolhouder. Hij bracht meer tijd door als bondscoach van de bodybuilders dan in zijn eigen bedrijfjes. In een poging uit de schulden te komen pleegde hij twee bankovervallen, waarvoor hij vier jaar moest zitten.

Na zijn vrijlating in september 1990 bemoeide hij zich nog dezelfde maand met een flink hasjtransport uit Marokko. Hij bouwde een geheime bergplaats in een vrachtwagen en ging mee met het transport naar Nederland. In Frankrijk wist hij letterlijk aan de greep van de gendarmerie te ontkomen, door zich los te rukken en in een ravijn te springen.

'Als verstekeling in een vrachtwagen kwam ik 36 uur later terug in Nederland. Onder het bloed en het vuil, uitgedroogd en uitgeput kwam ik de straat inwankelen. Mijn vrouw dacht dat er een Marokkaan van een sloopbedrijf aan kwam lopen, zo zag ik eruit.'

Maar dat is alweer ruim zeven jaar geleden. 'Laat een ander maar over zijn schouder kijken. Ik rij niet in een Mercedes, maar in een Ford Sierra met een losse uitlaat. Ik ben gelukkig hier in Willie Wortel. Ik wilde een eigen huisje kopen, maar dat kan ik nu wel op mijn buik schrijven.'

De cannabis is zijn levensvervulling geworden. Hij draait een rokertje met tabak van Marlboro en tussen de vingers verkruimelde marihuana. Het roken maakt hem rustig, zegt hij. Het kanaliseert de stroom van ideeën waar hij dag en nacht door wordt geplaagd.

Een van die ideeën, het junioren-voetbalteam The Beach Boys, kreeg een roemloos einde. De spelers werden in Willie Wortel gerecruteerd. Het zou volgens Van Schaik schijnheilig zijn als hij ze niet zou toelaten in de zaak, maar wel liet voetballen. 'Terwijl ze het dit jaar zo goed deden op het koffieshoptoernooi. Daar deden veertig shops aan mee'

Niet dat hij kinderen via het voetbal aan het roken brengt. 'Nee, ik ben juist streng voor ze. Ik geniet ervan als ik hoor dat onze klantjes hun eindexamen hebben gehaald.' Zijn zoon van zestien en dochter van negentien jaar, die roken en drinken niet. 'Je vertelt ze wat er te koop is in de wereld en ze nemen hun eigen beslissingen. Ik kocht laatst een jack voor mijn zoon. Daar staat heel groot United Hallucinations op, met het teken van de Verenigde Naties. Maar hij weigerde dat ding aan te trekken.

'Ben Sijes van de Brijderstichting, die veel onderzoek doet naar drugs en de jeugd, heeft nog tegen me gezegd dat ik niet zo'n grote mond moet hebben. Daar zou ik alleen maar problemen mee krijgen. Hij vindt het van de gekke dat wij als voorbeeld gelden van hoe het niet moet met koffieshops en de jeugd. We laten juist zien hoe het wél moet. Dit is voor de jeugd de veiligste koffieshop. Daarom durf ik de confrontatie met de gemeente aan.

'Misschien kunnen we een aparte gedoogstatus krijgen voor zestien- en zeventienjarigen. Dat hebben we al aangevraagd. Omdat we een vereniging zijn, registreren we van al onze klanten naam en adres. Als iemand hier van zijn stoel valt, krijgt-ie te horen dat-ie niet zo stoer moet zitten doen, maar de volgende keer beter een lichter wietje kan roken. Of niets meer roken natuurlijk. Je mag hier ook gewoon een colaatje drinken. En iedereen die met pillen binnenkomt, wordt er onmiddellijk uitgezwiept. Dat is toch beter dan wat er nu in Haarlem gebeurt. Al die kinderen kopen hun spul bij dealers die vanalles bij zich hebben.'

Van Schaik heeft nog steeds zijn handen vol aan de actiegroep Cannabis-als-Medicijn. Veertig koffieshops verstrekken wiet tegen kostprijs aan zieken die denken baat te hebben bij gebruik van 'medische' marihuana. 'Het loopt fantastisch. In heel Nederland bedienen we enkele honderden patiënten en dat worden er steeds meer. Er loopt aan de universiteit van Groningen nog een onderzoek naar de heilzame werking van marihuana op mensen met multiple sclerose. Cannabis ontspant de spieren en maakt de ziekte wat draaglijker voor ze. Zo wordt de wereld weer een beetje beter.

'Als burger en belastingbetaler sta ik door Willie Wortel weer op de kaart. Door die nieuwe regels proberen ze me te recriminaliseren. Daarom ga ik hier zo diep mee. Zo direct ben ik terug bij af. Dan ga ik voor de zevende keer failliet. Dat heb ik niet verdiend. Dus blijf ik schreeuwen.'

Marc van den Eerenbeemt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden