Iedereen wil praten met overgelopen Groen parlementslid; Ossi Vera Lengsfeld is Kohls mooiste kerstcadeau

Vera Lengsfeld, de Groene parlementariër die overstapte naar Kohls CDU, is hét voorbeeld van een Stasi-slachtoffer. Met haar kan de bondskanselier goede sier maken....

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

SONDERSHAUSEN

Bij Vera Lengsfeld, sinds enkele dagen wereldberoemd, is het een gekkenhuis. Sinds haar besluit over te lopen van de Groenen naar Helmuth Kohls CDU wordt haar woning in de bossen van Thüringen belaagd door de Duitse media. 'Nu is het afgelopen', zegt ze wanhopig. 'Al huren ze tien privévliegtuigen, ik wil ze niet zien.'

Lengsfeld doelt op de ARD, Duitslands grootse tv-zender, die vrijdagochtend probeerde met een gehuurd vliegtuigje het ingesneeuwde Sondershausen te bereiken, een stad aan de rand van de Harz. Der Spiegel heeft meer geluk: 's middags laat Lengsfeld zich afhalen voor een interview. Twee Amerikaanse reporters moeten onverrichter zake terug naar Bonn.

'Zo kan het echt niet langer', roept Lengsfeld, inmiddels op de rand van de vertwijfeling. Twee jonge knapen, haar zoons, maken amok. 'Wat hier ontbreekt, is een harde hand', meent een huisvriend, die een van de jongens het liefst een pak slaag zou geven. Vera Lengsfeld draagt hem op in plaats daarvan de telefoon te beantwoorden en iedereen af te wimpelen. 'Peter Hintze', fluistert de vriend met respect. Lengsfeld staat de CDU-secretaris te woord.

Ossi Lengsfeld, ooit Marxistisch filosoof, uit de Socialistische Eenheidspartij (SED) gegooid en later vredesactiviste in de DDR, werd in oktober 1990 direct na de Duitse vereniging in de nieuwe Bondsdag gekozen, en in 1994 herkozen. Namens de Groenen. Vanaf nu zit ze in de grootste regeringsfractie de CDU. Een mooier kerstgeschenk had CDU-voorzitter en bondskanselier Kohl zich niet kunnen wensen. Behalve Lengsfeld liepen nog zes andere voormalige Oost-Duitse strijders voor de mensenrechten naar hem over.

Voor de oppositie is het een harde slag. Lengsfeld geldt als een Stasi-slachtoffer bij uitstek met wie Kohl in de volgende verkiezingen goede sier kan maken. De zeven Ossi's liepen over omdat zij niet langer kunnen aanzien hoe hun partijen, Groenen en Sociaal-Democraten, in de ex-DDR samenwerken met de postcommunisten.

In haar keuken vertelt Lengsfeld het nog een keer. Hoe ze in 1988 in de gevangenis werd gestopt en enkele maanden later werd 'uitgeburgerd'. Het door haar gepleegde misdrijf heette in de DDR versuchter Zusammenrottung, samenzwering tegen de arbeiders- en boerenstaat. Veel erger was haar ontdekking in 1992 dat haar man, Knud Wollenberger, haar bij de Stasi aan het mes had geregen. Acht jaar lang heeft hij haar bespioneerd en onder de codenaam 'Donald' schriftelijk verslag uitgebracht bij het ministerie voor Staatsveiligheid van Erich Mielke.

Knud heet bij Lengsfeld thuis sindsdien Donald-Knud, een persoon met wie Vera en de kinderen niets meer hebben te maken maar over wie toch nog af en toe liefdevol wordt gesproken. Als vader deugde hij, houdt Lengsfeld vol. Lengsfeld zoekt de verklaring in het leed dat de familie van haar ex is aangedaan. Wollenberger, zoon van een Duitse jood, noemde de DDR het antwoord op Auschwitz. Alle middelen waren volgens hem toegestaan om het socialistische Duitsland te verdedigen. Samenwerking met de Stasi, schild en zwaard van de partij, was bijna plicht. Nadat hij was ontmaskerd, loog hij tegen Vera dat er nooit persoonlijke intieme dingen waren doorgegeven.

Lengsfeld: 'Het was in zomer van 1984, ik was hoogzwanger van mijn derde zoon en we woonden in Oost-Berlijn. Donald-Knud had achter het huis bijenkorven waar ik hem altijd tussen de middag eten bracht. Ik was hooguit een uurtje bij hem geweest toen ik ontdekte dat de voordeur openstond. Tijdens mijn afwezigheid was alles overhoop gehaald. De inbrekers moeten goed op de hoogte zijn geweest van mijn dagelijkse gang naar het bijenhuisje.' Na de inbraak wist haar man Vera te overtuigen haar dagboeken, liefdesbrieven en andere persoonlijke zaken uit huis te brengen. Wollenberger vreesde namelijk dat de Stasi interesse had voor zijn vrouw, die in Oost-Berlijn protesteerde tegen de plaatsing van nieuwe kernwapens door de Sovjets.

Lengsfeld: 'Donald-Knud verzorgde zelf het transport van mijn spullen, om ze in veiligheid te brengen'. Alles is bij de Stasi beland, bleek veel later, inclusief haar liefdescorrespondentie met een Nederlander. Haar verhouding met hem liep stuk op de Muur. Lengsfeld: 'Ik geef toe dat ik met Donald-Knud in zee ben gegaan omdat hij uit Denemarken kwam, voor mij toen bijna hetzelfde als Nederland.'

Niet alleen Vera's man was Stasi-agent, ook haar advocaat, de kortstondig veelbelovende DDR-politicus Wolfgang Schnur, bleek fout. Net als haar andere advocaten, Gregor Gysi en Lothar de Maizaire. Zelfs de vertegenwoordiger van de kerk, Manfred Stolpe, werkte samen met de Stasi. Stolpe is thans SPD-premier van Brandenburg.

De vraag is of Vera Lengsfeld een beetje hysterisch is, zoals enkele West-Duitse publicaties willen doen geloven, of dat zij wellicht uit financieel gewin naar Kohl is overgelopen, zoals enkele ex-medestrijders in Oost-Duitsland beweren. Voor de verkiezingen van 1998 zou ze door de Groenen niet meer worden opgesteld. Lengsfeld maakt echter geen hysterische indruk. Hooguit overspannen, als gevolg van het aanhoudende mediageweld en het niet aflatende telefoonverkeer.

Lengsfeld: 'Het gekke is dat ik veel heftiger reacties had verwacht, maar de meeste oppositieleden van vroeger blijken me te steunen. Bärber Bohley, Konrad Weiss, Freya Klier, allemaal zijn ze van mening dat de Groenen en de SPD veel te veel tegen de communisten aanleunen. De CDU is echt de enige partij die radicaal tegen de PDS van Gregor Gysi vecht. Gysi is overigens een levensgevaarlijk demagoog'.'

- En persoonlijk gewin? Nog eens vier jaar Bondsdag en u hebt recht op pensioen.

'Ik weet wie dat heeft gezegd; de fractiemanager van de Groenen in Bonn. Notabene een voormalige DDR-dissident die mij van vroeger heel goed kent. Het is zo onder de gordel, zo ongelooflijk min, dat ik er verder niet op in ga.'

- U en de andere overlopers wordt tevens verweten naïef te zijn, uitsluitend bezig met het verleden.

'Dat hoor je vooral in West-Duitsland, waar de meeste politieke partijen ons negeren. Ik begrijp niet wat ons verzet tegen de PDS met het verleden heeft te maken. Wij proberen juist te voorkomen dat de toekomst verziekt wordt door de communisten. Weet u wie hier inmiddels weer de touwtjes in handen heeft bij de PDS? Allemaal oud-SED-kader. De mensen die het vroeger voor het zeggen hadden en ons hebben onderdrukt hebben nu weer het hoogste woord. Met hen dus willen SPD en Groenen samenwerken.'

- Wat denkt u bij Kohls CDU te bereiken? Vreest u niet dat u slachtoffer bent van slimme propaganda en dat u in de Bondsdag snel op de achterbanken verdwijnt?

'Nee, dat vrees ik helemaal niet. Uit de vele en langdurige gesprekken met leidende Christen-Democraten heb ik begrepen dat men ons zeer serieus neemt. '

De tijd dringt, Der Spiegel wacht. Vera Lengsfeld geeft nog een leuke primeur mee, die in Duitsland opnieuw voor opschudding zal zorgen. Haar oudste zoon, in Berlijn lid van de Groenen en door zijn vader eveneens bespioneerd, stapt waarschijnlijk ook over naar Kohl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden