Iedereen weg, is dat een idee?

Smeekbedes om fatsoensnormen in acht te nemen helpen soms niet meer bij Ajax, zo verziekt zijn de verhoudingen tussen personen en geledingen binnen de club.

AMSTERDAM - Onder aan de roltrap in de Arena, na Ajax - Real Madrid, vatte Theo van Duivenbode in één zin samen wat bij Ajax in bestuurlijke zin moet gebeuren. Hij hield even de pas in en zei, vol overtuiging, alvorens hij de parkeergarage indook: 'Iedereen weg in de top. Iedereen. Grote schoonmaak.'


Maar wie of wat is het schoonmaakmiddel bij een club die nota bene Ajax heet? Van Duivenbode is voormalig topvoetballer bij Feyenoord en Ajax. Hij zat in de ledenraad en was kandidaat voor de raad van commissarissen. Hij kent de verhoudingen en noemt de verwikkelingen beschamend, zoals steeds meer Ajacieden zich afwenden van de gebeurtenissen rond de wederwaardigheden van icoon Johan Cruijff, de spil in de fluwelen revolutie die is verworden tot een loopgravenoorlog.


Afgelopen maandag, bij het verlaten van de zaal na de vergadering, zegt oud-voorzitter Uri Coronel: 'Ik ben er helemaal klaar mee. Echt he-le-maal klaar.' Even daarvoor heeft waarnemend bestuurslid Roger van Boxtel, toch gewend aan politiek, de microfoon gegrepen en gesteld dat hij zo'n commotie als bij Ajax nog nooit heeft meegemaakt. 'Ik zou willen vragen of iedereen fatsoensnormen in acht neemt.'


Ajax is de fatsoensnormen voorbij. Oproepen om het wangedrag af te zweren klinken als een breed gedragen smeekbede uit alle geledingen, van supporters tot stropdassen. Maar elk moment kan het modderkanon vuil spuiten. Fan Erwin Pieters staat maandag op en vertelt over het signaal uit het stadion dat 'niet wordt opgepakt'. Dat signaal is duidelijk: 'Johan', zingen ze met zijn allen, 'Johan Cruijff'.


Gaston Sporre, de voormalige voorzitter van FC Zwolle die onlangs in de Volkskrant de crisis bespiegelde, krijgt dagelijks telefoontjes over de kampioen. Sporre, specialist in metaforen: 'De Baron van Münchhausen trok zich aan de eigen haren omhoog uit het moeras. Voor dat effect is het vermoedelijk te laat bij Ajax.'


De aandeelhoudersvergadering is een toneelstuk met als titel Het Grote Schisma. Hoe Koning Cruijff schrijdt door de gang, in het kielzog van lakei Molenaar. De foto van de tafel is zó goed: Cruijff loopt achter de andere leden van de raad van commissarissen naar zijn stoel. Ze kijken nauwelijks op of om. Hij vertelt waarom hij geen jaarverslag leest: er staat niets in over voetbal. Bijna niemand is verbaasd, op Peter R. de Vries na dan, achterin de zaal.


Cruijff is geen échte commissaris. Hij is voetballer. En voetballers moeten volgens hem de club leiden, in alle geledingen. Ze zijn slim genoeg. En als ze dat niet zijn, kunnen ze studeren, liefst bij zijn opleiding.


Een man vraagt zich af waarom niemand meer blij is met het kampioenschap, dat tot euforie stemde in mei. Ronduit ontluisterend is de vraag aan interim-directeur Martin Sturkenboom of hij bij zijn rondgang met alle commissarissen heeft gesproken. Antwoord: 'Ja.' Dus hij heeft ook met Cruijff gesproken? Antwoord: 'Nee.' Hij heeft dus niet gepraat met de commissaris om wie alles draait. Verbijstering alom.


De binnenkort opgedoekte ledenraad vraagt de commissarissen nogmaals op te stappen. Zij antwoorden met nee, want eerst willen ze structuur. Ze proberen te voorkomen dat 'nog meer mensen worden verbrand, naar de mallemoer gaan, kapot worden gedraaid door structuur'.


Dat zijn woorden van rvc-voorzitter Steven ten Have, een doorgaans zorgvuldig, op wat saaie toonhoogte formulerende technocraat ('een gladjakker', volgens de telkens naar de microfoon rennende aandeelhouder Sertons), wiens stem aan kleur wint als hij emotioneel wordt.


Advocaat Wakkie legt uit waarom de rvc misschien in beroep gaat tegen het vonnis van de voorzieningenrechter, om de benoeming van directeur Louis van Gaal op te schorten, want jazeker, partijen binnen Ajax slepen elkaar ook voor de rechter. En als de commissarissen straks zijn opgestapt, zullen hun opvolgers mogelijk door de Ondernemingskamer worden geïnstalleerd, waarschuwt Wakkie. Zonder inmenging van Ajax.


Nog even afgezien van de inhoud van zijn verhaal, heeft Cruijff een punt: 'Ajax in handen van een nieuwe generatie.' Dat is min of meer gebeurd, hoe menigeen ook mag denken over scheve gezichten en sores op jeugdcomplex de Toekomst.


Maar dan is daar de bestuurlijke laag, van ons kent ons of ons kent ons niet. Ontluisterend is ook de publicatie in het kerstnummer van het tijdschrift NUsport, met opgestapte personen uit de ledenraad plus icoon Piet Keizer. Keizer vat de zaak samen: 'Het is een teringzooi bij Ajax.' Het artikel gaat over kampen en angst, over ereleden die hun gezag misbruiken.


'We willen Johan, maar niet zijn slippendragers', zegt Cees van Oevelen, waarmee hij doelt op onder anderen oud-directeur Fontein, De Telegraaf en Rutger Koopmans. Die laatste is trouwens van het toneel verdwenen als Cruijffs agent. Ruzie.


Het dieptepunt hoeft nog niet te zijn bereikt. Tal van gesprekken staan op band en de vergadertechnieken zijn soms weinig verfijnd, zoals dat heet. Ten Have stelde onlangs niet voor niets dat in het depot nog munitie ligt.


In het artikel in NUsport gaat het over een van de dieptepunten, tijdens de vergadering waarin de ledenraad het vertrouwen in de commissarissen opzegde.


Het tafereel was inderdaad bizar. Aan de ene kant van het gordijn in de perskamer wachtten tientallen verslaggevers op nieuws. Aan de andere kant was Jaap de Groot, chef sport van De Telegraaf en slippendrager van Cruijff, op tv bij Pauw & Witteman. Hij had een rechtstreekse lijn met de vergadering.


Het is bijna een pleidooi voor de woorden van Van Duivenbode. Iedereen weg. Iemand stelde de vraag tijdens de aandeelhoudersvergadering: waarom toch Hennie Henrichs als beoogd voorzitter van de bestuursraad? Hebben ze echt niemand anders?


Martin Sturkenboom heeft een korte analyse gemaakt. Hij spreekt van 'zestien maanden bestuurlijke ellende'. Maar verder is Ajax een goed bedrijf met hardwerkende mensen, is zijn oordeel. Hij krijgt de cynici op zijn hand als hij toevoegt: 'Het bedrijf verdient wat meer cohesie.'


Hoe lang hij ook blijft, zijn understatement van het jaar is al uitgesproken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden