'Iedereen weet: Grieken gaan failliet'

Hedgefondsen de boosdoeners van de eurocrisis? Onzin, zegt Ellis, daar zijn ze veel te klein voor.

De Nederlandse grens is nog niet gesloten voor de topmanagers van hedgefondsen die na vier jaar crisis tot de gieren van de financiële wereld zijn gebombardeerd. Luke Ellis (48), hoofd beleggingsstrategie van Man Group, de op een na grootste beheerder van hedgefondsen ter wereld, is met een delegatie neergestreken in The Grand in Amsterdam. Hij heeft niet de illusie dat hij eventjes hier het imago van kan verbeteren.


Ellis werkt sinds 2008 bij Man en is al 25 jaar actief als hedgefondsbeheerder. Hij reageert eerder onbewogen dan agressief op alle beschuldigingen dat hedgefondsen de eurocrisis hebben veroorzaakt en zij via een gang naar het Europese Hof een oplossing voor de Griekse kwijtschelding blokkeren.


'Het beheerd vermogen van hedgefondsen is 3 of 4 procent van de totale beleggingsmarkt in de wereld. Het zou toch gek zijn als die groep de markt naar zijn hand kan zetten.' Dat ze de geliefde kop van Jut zijn van politici komt doordat ze geen echte lobby hebben, denkt hij. De hedgefondsmarkt is volgens Ellis erg versnipperd en het is gemakkelijk een vrij anoniem opererende partij als zondebok te kiezen.


Hedgefondsen zouden een overeenkomst tussen de banken en Griekenland over een vrijwillige kwijtschelding in de weg staan.

'Er zijn bijna tienduizend hedgefondsen. Daarvan kan eentje best geroepen hebben dat hij dat zal aanvechten omdat het een aantasting is van de eigendomsrechten. Het is zelfs begrijpelijk, want er moet nu ingestemd worden met een plan dat een druppel op de gloeiende plaat is.'


Wat moet er gebeuren met Griekenland?

'Er is een groot verschil tussen wat moet gebeuren en wat zal gebeuren. Iedereen weet dat Griekenland failliet zal gaan. Zelfs als de banken een kwijtschelding van 70 procent slikken, Griekenland kopers kan vinden voor al die te privatiseren eigendommen en de economie weer groeit, zal een staatsschuld resteren van meer dan 120 procent van het bbp. Het grootste deel van de Griekse schuld is inmiddels eigendom van de ECB, het IMF en het noodfonds. Die willen of kunnen geen verlies nemen, omdat het verdragstechnisch onmogelijk is en ook andere landen zoals Portugal dit onmiddellijk zouden eisen.'


De hedgefondsen hebben de crisis veroorzaakt door staatsobligaties te dumpen.

'Onzin. Toen vorig jaar de rente van Italië van 3 naar 7 procent steeg, kwam dat niet doordat de hedgefondsen de obligaties op de markt smeten. Dat waren de gewone banken. Zij hadden liquiditeit nodig. En de Italiaanse obligaties waren de meest liquide. Die werden massaal verkocht. De grote leverage (schuldratio) zit niet bij de hedgefondsen, die zit bij de banken. In 2008 bleken ABN Amro en Fortis voor elke euro die ze bezaten 25 euro te hebben uitgeleend. Nu is dat gemiddeld bij de banken één op acht. Bij de hedgefondsen is dat maar één op twee.'


Hedgefondsen zouden op een faillissement van Griekenland aansturen, omdat ze daarmee het meeste kunnen verdienen.

'Politici willen dat Griekenland formeel niet failliet zal gaan, want dan zouden de houders van de zogenoemde kredietverzekeringen (credit default swaps, cds) een enorme winst opstrijken. En dat zouden de hedgefondsen zijn. Met die pogingen snijden de politici zichzelf in de vingers. De meeste cds zitten bij gewone financiële partijen. Zij gebruiken die om leningen af te dekken. Banken die geld hebben geleend aan Griekse bedrijven, hebben kredietverzekeringen gekocht. Dat is verstandig en omzichtig beleid en goed voor de financiële sector. Maar nu het er naar uit ziet dat die cds niet kunnen worden uitgeoefend, moeten ze die leningen kwijt. Dat verergert de situatie.'


Toch zijn hedgefondsen al aangepakt, onder meer door het verbod op short-selling.

'Ja. Ook die maatregel pakte averechts uit. Het gevolg is dat veel liquiditeit uit de markt is gestroomd en overgewaardeerde fondsen ook overgewaardeerd blijven.'


Dus er moet niets worden gedaan door de autoriteiten.

'Er moet wel heel veel worden verbeterd aan de regelgeving. Het toezicht op de hedgefondsen moet worden verbeterd. Het mag niet zo zijn dat sommige fondsen het tienvoudige van hun vermogen investeren. In de afgelopen jaren zijn er tweeduizend hedgefondsen over de kop gegaan. Dat is droevig. Maar het bewijst tenminste dat er marktwerking in die sector is. Die is er helaas niet bij het gewone bankwezen, terwijl die veel grotere risico's nemen.'


Banken moeten wereldwijd worden genationaliseerd.

'Ik ben een rechtse econoom en kies voor marktwerking met strikte regulatie.'


Hedgefondsen hebben net als beleggingsfondsen een moeilijk jaar achter de rug. Ook zij hebben geld verloren in het tweede half jaar. Ze verschillen dus niet zo veel van andere beleggers.

'Dat klopt. Ook wij hebben geld verloren. We zijn gelijk aan de wereldindex gebleven: -6 procent. Oorzaak is dat de markt sinds augustus 2011 werd gekenmerkt door een grote volatiliteit, weinig liquiditeit en een grote correlatie. Hedgefondsen opereren liever in markten waar de beweeglijkheid klein is, veel geld in- en uitstroomt en er weinig correlatie is tussen de ontwikkeling in de ene regio en de andere.'


Valt er nu voor hedgefondsen geld te verdienen?

'Natuurlijk. Dat hangt samen met goede analyse. Je moet de goede aandelen kiezen. Apple is een geweldig bedrijf. Maar het is toch onverklaarbaar dat Apple op de beurs nu meer waard is dan Bank of America, Goldman Sachs, JP Morgan en Citi Group samen.


'Het probleem is dat de markt erg complex is, omdat alle centrale banken nu op grote schaal geld drukken: de Federal Reserve, de Bank of England, de Bank of Japan en ook de Europese Centrale Bank (ECB). Tenminste: de actie van de ECB waarbij banken voor drie jaar onbeperkt geld kunnen opnemen tegen 1 procent, is gewoon een vorm van geld drukken.'


Waarom wordt de markt daardoor zo complex?

'Het geld moet ergens naartoe. De aandelenkoersen zijn bijvoorbeeld deze maand fors gestegen. Dat is te danken aan de bankbiljettenpers. De obligatiekoersen kunnen door de lage rente bijna niet meer stijgen. Dus het wordt in aandelen- en goederenmarkten gestoken.'


De ECB zorgt voor een stijging van de aandelenkoersen.

'Zo is het. En dat kan een verkeerd signaal geven. Want als de ECB daardoor concludeert dat het weer goed gaat, wordt de geldmarkt misschien verkrapt. En dan kelderen de koersen weer. De ECB houdt op die manier ook kunstmatig de banken in probleemlanden als Spanje en Italië overeind.'


Ooit zal dit beleid worden afgestraft met een hoge inflatie.

'Dat kan. Maar ik verwacht het niet. Ik denk dat het tot een langdurige periode van geen of lage groei leidt waarbij de levensstandaard omlaag gaat. Maar er kan een moment komen dat mensen beseffen dat er voor ieder tientje in hun portemonnee ook een tientje door de ECB is bijgedrukt en dat het tientje dus eigenlijk maar 5 euro waard is. En als dat besef er is, kun je de inflatiespiraal nauwelijks meer stoppen.'


HEDGEFONDS WERKT ONAFHANKELIJK VAN MARKT


Wereldwijd zijn er tienduizend hedgefondsen die samen 2- tot 3 biljoen dollar aan vermogen beheren. Voor de crisis van 2008 hadden vooral rijke particulieren - zelf of via private banks - hun vermogen in hedgefondsen belegd. Nu bestaat 60 tot 70 procent van het vermogen uit geld van institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars.

Het grootste hedgefonds ter wereld is Bridgewater Associates met een vermogen van 58,9 miljard dollar. Daarna komen Man Group (39,2 miljard), Paulson & Co (35,1 miljard) en Brevan Howard (31 miljard).

Hedgefondsen onderscheiden zich van andere beleggingsfondsen doordat ze onafhankelijk opereren van de markt. Ze analyseren allerlei financiële activa (valuta, goederen, aandelen, obligaties) en verkopen 'wat te duur is' en kopen 'wat goedkoop lijkt'.

Bij hun investeringen maken ze veelvuldig gebruik van de zogenoemde hefboomwerking door te beleggen via derivaten, zoals termijncontracten of cds, waardoor ze met grotere bedragen kunnen speculeren dan dat ze eigenlijk aan vermogen hebben.

Reden is dat ze beleggingen kort willen aanhouden en snel hun slag willen slaan. Een ander kenmerk van hedgefondsen is dat de eigenaar van het fonds altijd zelf meedoet en dat een zorgvuldig risicomanagement wordt gevoerd om de pijn van een onwelgevallige uitkomst te verzachten.

Man Group werd al in 1783 opgericht en hield zich aanvankelijk bezig met de verkoop van rum aan de Britse marine (iedere matroos had dagelijks recht op een glas rum). Later ontwikkelde het bedrijf zich tot goederenmakelaar en tenslotte tot belegger in financiële producten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden