'Iedereen spiekt toch als het kan'

In dezelfde week waarin de examenfraude op de Rotterdamse Ibn Ghaldounschool voor de rechter dient, duikt op het ROC van Amsterdam weer een geval van examendiefstal op.

AMSTERDAM - Op het ROC van Amsterdam zijn examens gestolen bij de opleiding Juridische Dienstverlening. Een recherchebureau onderzoekt welke leerlingen verantwoordelijk zijn voor de fraude en hoe deze heeft plaatsgevonden. Via Whatsapp en sms zouden de examens te koop zijn aangeboden.


Een woordvoerster van de onderwijsinstelling vertelt hoe de zaak is gaan rollen na een anonieme tip, die een dag voor het laatste examen binnenkwam. Het was de school toen al opgevallen dat een aantal eerder afgenomen deelexamens van het vak recht aanzienlijk beter gemaakt waren dan de docenten hadden verwacht. 'Meer dan de helft van de in totaal vijfhonderd deelnemers aan de drie examens privaatrecht, systeem van het recht en burgerlijk procesrecht scoorden bovengemiddeld. Opvallend veel leerlingen die meestal niet al te hoge cijfers halen, haalden een 8 of een 9.'


Om te testen of er sprake was van fraude is op het laatste moment een extra opgave toegevoegd aan het laatste examen, personen- en familierecht. Die vraag werd beduidend slechter beantwoord dan de rest. De school heeft toen de resultaten ongeldig verklaard. Vandaag en morgen moeten de leerlingen de examens opnieuw maken.


'Het is heel vervelend voor de eerlijke studenten dat ook zij de examens moeten overdoen', zegt de woordvoerster. Het gaat om de afsluitende toetsen van deze mbo-opleiding, die door de school zelf zijn gemaakt. Hoe de roof heeft kunnen gebeuren, weet de school niet. Of het computersysteem is gehackt, of papieren documenten zijn gekopieerd of gefotografeerd. Als duidelijk is wie verantwoordelijk is voor de diefstal, zal de onderwijsinstelling de politie inschakelen.


De opleiding juridische dienstverlening is gevestigd in het massief ogende hoofdgebouw van het MBO College Zuid, tegenover congrescentrum RAI. In de benedenverdiepingen zitten ook winkels, waaronder een Action en een Dirk van den Broek. In het complex volgen een paar duizend mbo'ers uiteenlopende opleidingen als sport, mode, uiterlijke verzorging, muziek en cultuur. De leerlingen kennen vooral hun studiegenoten; die van de andere richtingen komen ze alleen tegen in de hal en op de roltrappen in het gebouw.


De mbo'ers juridische dienstverlening hoefden woensdag niet naar school te komen, zodat ze konden leren voor de examens. Leerlingen van andere opleidingen keken verbaasd in de draaiende camera's voor hun schoolgebouw. Ze zeiden dat ze er niet blij mee waren om hun school zo negatief in het nieuws te zien. 'Dit is slecht voor de naam van de school', zegt een studente mode.


Een opleidingsgenoot, de 19-jarige Nuncio, vertelt dat zijn neef de opleiding juridische dienstverlening volgt; daardoor heeft hij een paar studenten van die richting leren kennen. Bij juridische dienstverlening zijn ze volgens hem anders ingesteld dan bij de creatieve opleidingen. 'Mode is serieus, dat kies je als je ervoor gaat. Bij juridische dienstverlening zien de studenten er toch meer uit als gettomensen. Ze gaan alleen naar school omdat ze moeten, ze hebben maar wat gekozen.'


Anderen bevestigen het beeld dat studenten van deze richting minder gemotiveerd overkomen dan andere. 'Het nieuws verbaasde me niet. Als er fraude zou worden gepleegd op deze school, dan zou het op die opleiding zijn', zegt een leerling die liever anoniem wil blijven.


De fraudezaak komt aan het licht in de week dat in Rotterdam de rechtszaak dient rond de diefstal van eindexamens in de islamitische school Ibn Ghaldoun. Studenten van andere opleidingen in dit roc-gebouw beklemtonen dat de twee zaken niet te vergelijken zijn. De meesten zeggen dat ze fraude sterk afkeuren. 'Als je wordt opgeleid voor juridische dienstverlening, is het helemaal raar om fraude te plegen', zegt een studente die de opleiding culturele organisatie doet.


Een in joggingbroek gestoken leerling sport ziet het anders. 'Iedereen spiekt toch als het kan', mompelt hij. 'Ik verstopte vroeger ook briefjes met antwoorden in mijn mouw, of schreef iets op mijn hand.'


CEL- EN WERKSTRAFFEN GEëIST IN ZAAK-IBN GHALDOUN


Het Openbaar Ministerie eist celstraffen tot 90 dagen en werkstraffen tegen de elf verdachten van de examendiefstal vorig voorjaar, op de islamitische scholengemeenschap Ibn Ghaldoun in Rotterdam. Sommige verdachten is diefstal en inbraak ten laste gelegd, bij anderen gaat de aanklager uit van betrokkenheid, of hulp bij verspreiding van de examens. Als de rechter besluit deze straffen op te leggen, hoeft geen van de scholieren daadwerkelijk de cel in, omdat het voorarrest wordt afgetrokken. Ze zaten vorige zomer twee weken tot ruim een maand vast. Het OM maakte onderscheid tussen drie hoofdverdachten, Safae K., Kamal el B. en Anass B. en zes helpers. Het is duidelijk dat Safae K. de bedenkster is, vindt officier Woei-A-Tsoi. Tegen haar en Kamal el B. eist het OM een taakstraf van 240 uur, tegen Anass een van 200 uur. Op aanraden van de reclassering eist het OM dat Anass en Safae zich 'laten ondersteunen en helpen'. De officier van justitie stelde dat er duidelijk een plan achter de diefstallen zat, hoewel de inbraken op meerdere momenten 'kenmerken hadden van onbezonnen gedrag.' De officier benadrukte de grote gevolgen van de diefstal: 17 duizend leerlingen moesten een vervangend examen maken en de financiële schade bedraagt naar schatting 100 duizend euro. Het OM wil die op de daders verhalen.


Sterre Lindhout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden