Iedereen mag zich bemoeien met Pinochet

Misschien springt Augusto Pinochet - mits zijn gezondheid dat toelaat - vandaag een gat in de lucht. Het High Court in Londen heeft in dat geval het bezwaar verworpen dat onder andere België en Amnesty International dinsdag indienden tegen geheimhouding van Pinochets medisch dossier....

Van onze verslaggever

Waar het andere geval - de rechter geeft de klagers gelijk - toe zal leiden, is moeilijker te voorspellen. De Britse minister van Binnenlandse Zaken Jack Straw zal dan op een of andere manier tegemoet moeten komen aan het verlangen van de Belgische regering en van zes mensenrechtenorganisaties om kennis te nemen van de medische status van de ex-dictator.

En misschien komen dan ook de klagers wel tot de conclusie dat de bejaarde Pinochet te gammel is om uitgeleverd en berecht te worden, zegt jurist L. van Troost, medewerker van Amnesty International. 'Als hij te ziek is om een goede verdediging te voeren, dan heeft Amnesty dat te accepteren. Het recht op een eerlijk proces geldt voor iedereen. De vraag is alleen: wie maakt dat uit?'

Het verzoek van België (dat aanvoert dat in Chili ook Belgische staatsburgers zijn gemarteld) heeft de zaak nog ingewikkelder gemaakt: ex-dictator uit land A wordt gearresteerd in land B op verzoek van land C, waarna land D zich probeert te mengen in de uitleveringskwestie.

'België ook? De helden!' Een tikje cynisch reageert A. Klip, hoofddocent internationaal strafrecht aan de Universiteit Utrecht, op het Belgische initiatief. 'Merkwaardig dat landen nu staan te dringen om Pinochet achter slot en grendel te krijgen, terwijl ze jaren de kans hebben gehad Pinochet en andere griezels te vervolgen zonder dat er iets gebeurde.'

Die kritiek geldt overigens niet voor de Britten en Spanjaarden, want voor hun inspanningen tot nu heeft hij 'veel waardering'. Hij heeft ook de indruk dat de Britten 'buitengewoon zorgvuldig' handelen.

Volgens Klip zou wat nu met Pinochet gebeurt in Nederland ondenkbaar zijn. 'Hier zou de minister, na het raadplegen van deskundigen, gewoon een besluit nemen, en daarmee afgelopen. Mensen die een medisch dossier willen inzien, hebben geen poot om op te staan.'

Maar in het Angelsaksische rechtssysteem, zegt Klip, is het anders. 'Daar krijgt iedereen de kans te reageren en brieven te schrijven. Dat zie je ook met dat Cubaanse jongetje in de VS. Iedereen mag zich ermee bemoeien.'

Juist daarom heeft de jurist wel begrip voor het verzoek van de mensenrechtenorganisaties. 'Als je in je systeem ervoor kiest de mening van andere mensen erin te betrekken, moeten zij ook over de feiten beschikken. De vraag naar inzage in dat dossier is dus terecht.'

Amnesty International redeneert volgens dezelfde lijn. Van Troost: 'Straw heeft een voorlopig standpunt ingenomen en vervolgens de betrokken partijen om een reactie gevraagd. Maar de onderliggende stukken mogen we niet inzien. Waar moeten wij dan een reactie op geven?'

Beter is, zegt Van Troost, om de rechter te laten oordelen over Pinochets toestand. 'Wij zeggen niet: hij moet worden berecht. Wij zeggen: laat de rechter oordelen. Het is het goed recht van Pinochet zich op zijn gezondheid te beroepen, maar dan moet dat wel getoetst kunnen worden.'

Bovendien blijft nu de twijfel knagen aan het a-politieke karakter van Straws beslissing, een twijfel die nog werd versterkt toen een van de betrokken artsen in The Observer zei dat hij en zijn collega's zich helemaal niet hadden uitgesproken over de geschiktheid van Pinochet om te worden berecht. Misschien wordt de pijn van de slachtoffers, aldus Van Troost, 'een heel klein beetje verlicht als alle schijn kan worden weggenomen dat het besluit van Straw op politieke overwegingen stoelt'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden