Iedereen kon zijn gang gaan

DEN HAAG - De belangrijkste integriteitsdeskundige van het ministerie van Defensie en mede-auteur van de nieuwste editie van het Praktijkboek Militaire Ethiek, drs. C. Verwoerd, beschikt over een bijzonder verhullend taalgebruik om misstanden bij de dienst Defensie Materieel Organisatie (DMO) aan te duiden.


Stelen door militairen en burgers op de Haagse Frederikskazerne heet bij haar 'een attractieve dienstverlening'. Het te pas en te onpas meenemen van militaire auto's voor privégebruik noemt de criminologe 'opportunistisch beheer van dienstvervoer'. Het gebrek aan toezicht bij de organisatie wordt door haar vertaald als het bestaan van 'een open winkel'.


Verwoerd schrijft dit in een vertrouwelijke brief, behorend bij een intern defensierapport naar integriteitsschendingen bij DMO, uit de zomer van 2009.


Zij schetst in drie kantjes een organisatie waar er een structureel gebrek aan toezicht is, een sfeer van wantrouwen heerst en waar personeelsleden hun eigen koninkrijkjes bestieren. Haar belangrijkste aanbeveling: 'treed op tegen integriteitsschendingen'.


Blijkbaar was dat niet vanzelfsprekend bij de defensieafdeling, net zomin er 'disciplinaire maatregelen tegen de daders' komen, zoals Verwoerd in de brief bepleit.


DMO is als apart onderdeel van het ministerie van Defensie in 2004 opgericht. De omvangrijke afdeling is verantwoordelijk voor de aan- en verkoop van al het defensiematerieel, het beheer en het (groot) onderhoud ervan. Bij DMO werken meer dan zesduizend burgers en militairen, afkomstig van de marine, landmacht en luchtmacht en marechaussee.


Mede door Verwoerds verhullende taalgebruik bleven de problemen bij DMO tot nu toe onduidelijk. De Volkskrant beschikt nu over officiële en vertrouwelijk verklaringen over integriteitsschendingen bij de dienst. De verklaringen zijn zeer gedetailleerd, en bevatten onder meer namen en functies van alle betrokkenen.


Ten overstaan van integriteitsdeskundige Verwoerd vertelde een defensiemedewerker bijvoorbeeld over drugshandel op de Frederikskazerne: van ghb, amfetaminen en anabolen tot viagra. In potten op de kazerne waren de drugs opgeslagen, en er was eveneens sprake van 'een drugslaboratorium'. Ook wordt een levendige handel in 'illegale sigaretten' en 'gestolen kleding' beschreven.


Bijzondere aandacht in de verklaringen is er voor het 'misbruik dienstvervoer'. Burgers en militairen gebruiken aan de lopende band de leaseauto's van Defensie om op vakantie te gaan en de lokale scoutingvereniging te ondersteunen. Militaire vrachtauto's werden ingezet voor de carnavalsvereniging.


Onder het kopje 'ontvreemden van defensiemateriaal' kreeg de Centrale Organisatie Integriteit Defensie van Verwoerd een uitgebreide opsomming voorgeschoteld. Voorbij komen gestolen laptops, beeldschermen, auto-onderdelen, dozen schoonmaakmiddelen en autoradio's.


Militairen en burgers werden betrapt, illegale zaken werden bij herhaling gezien en gemeld, maar er werd niet ingegrepen, staat in de verklaringen. Niemand leek trek te hebben in een confrontatie met een collega of een meerdere. Dat zou de eigen voordeeltjes of loopbaan behoorlijk in gevaar kunnen brengen.


Zo bleven de integriteitsschendingen lang voor de buitenwereld onzichtbaar. Op de kazerne zelf was er weinig begrip voor mensen die niet wilden meedoen, of aanstoot namen aan de gang van zaken. Een klokkenluider bij DMO werd gestalkt door een daar werkende drugshandelaar, geïntimideerd door een fraudeur en gepest door medewerkers die waren betrapt op diefstal.


Na diverse meldingen boog de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID) zich over het 'ongewenste gedrag'. De COID bevestigde observaties van de klokkenluider, maar bleek mild voor de daders. Die worden niet met naam genoemd en evenmin bestraft. De klokkenluider is de enige die wel met naam en toenaam wordt genoemd.


Minister Hillen werd over de misstanden in november vorig jaar op het matje geroepen door de PvdA. Het rapport over de misstanden bij DMO wilde hij niet vrijgegeven, en de bijbehorende brieven evenmin. Het 'incident' was achter de rug, zei Hillen. 'Dan ga je niet alsnog de vuile was buiten hangen om te laten zien wat voor ellende er allemaal in je eigen bedrijf aan de gang is.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden