Iedereen kent Multatuli, vooral als standbeeld

Standbeeld of schrijver. Donderdag. Nederland 3, 23.25 uur...

ELLEN VAN DEN BOOMGAARD

'Een standbeeld voor een schrijver is in Nederland uiterst zeldzaam. Je moet heel veel geschreven hebben, heel lang dood zijn en vooral niet gelezen zijn.' Multatuli is een uitzondering, volgens Boudewijn Büch in het programma Standbeeld of schrijver.

Hij is gefascineerd door Multatuli (pseudoniem voor Eduard Douwes Dekker). 'Hij heeft de meeste standbeelden en gedenkstenen van alle Nederlandse schrijvers. Zijn naam kent iedereen. Maar wordt hij ook gelezen?'

Büch wil met deze documentaire uitzoeken of Multatuli meer is dan een naam en doet een paar merkwaardige ontdekkingen. Zo blijken de leden van de Duitse Multatuli Vereniging nauwelijks Nederlands te kunnen lezen. Zij vinden Multatuli te gek, vooral zijn brieven zijn sehr toll. Buch zet er zijn vraagtekens bij. 'Wat moeten jullie nou met Multatuli als jullie Goethe en Schiller hebben?' Na verschillende boekhandels in Duitsland te hebben afgelopen voor in het Duits vertaald werk van Multatuli, concludeert hij dat 'de Multatuli-liefde die in het buitenland bestaat door Nederlanders is geconstrueerd'.

Ook brengt Büch tijd door in Hotel Multatuli in Ingelheim in Duitsland. Hier heeft de schrijver de laatste jaren van zijn leven doorgebracht. Büch vindt het geweldig en verzucht: 'Ik kan niet autorijden, maar wat zou ik graag de was wegbrengen met het busje met opschrift Hotel Moeltatoeli.'

Ook in Amsterdam heeft een Egyptische hoteleigenaar zijn hotel de naam van de schrijver gegeven. Vooral Finnen vinden deze naam buitengewoon vermakelijk en schieten menig plaatje van de buitengevel. Hoe dat komt, weet de eigenaar niet. Gelukkig heeft Büch het opgezocht. In het Fins betekent Multatuli 'seksueel aan je gerief komen', een betekenis die flink afwijkt van het Nederlandse 'ik heb veel geleden'.

Als Multatuli dat zou weten, had hij zich waarschijnlijk omgedraaid in zijn urn. Want ook dat wordt achterhaald: Multatuli was de eerste Nederlander die zich heeft laten verbranden.

Büch vraagt op enthousiaste wijze aan jong en oud of ze weten wie Multatuli is. Hij wil verslag doen van het 'droeve lot van een Nederlandse klassieker'.

En dat levert af en toe mooie beelden op. Aangekomen bij de Lauriergracht 37 in Amsterdam (het fictieve adres uit de Max Havelaar, waar de makelaar in koffie Batavus Droogstoppel woont) is hij daarom oprecht verontwaardigd als blijkt dat op 'het beroemdste literaire adres in Nederland het nummer met een witkwast is aangebracht'.

Ellen van den Boomgaard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden