Column

Iedereen is Piet, de kleur is maar bijzaak

Van krompratend negertje tot coole hipster: stripfiguur Sjimmie (van Sjors, van de Rebellenclub) kon de transformatie geruisloos aan. Goed idee van Andere tijden (NTR/VPRO) om de parallel te trekken met Zwarte Piet.

Helaas ging de halve uitzending donderdag over de (zwart-wit) speelfilms van Henk van der Linde die van Sjors en Sjimmie zijn gemaakt, die echter lang niet zoveel jeugdjaren hebben gekleurd als de bekende strip- albums van Hans Piët, en later van Jan Kruis en diens opvolgers Robert van der Kroft en Jan Steenman.

Maar het ging om het proces van de transformatie.

Het was, met terugwerkende kracht, verbijsterend te zien hoe kort geleden (enkele decennia nog maar) de zwarte nog 'gewoon' werd uitgebeeld vol clichés en stereotiepen met de bekende dikke lippen, botjes door de neus en grote kokende potten. Om met Sjimmie te spreken: 'Mij verdrietig voelen van binnen.'

Tekenaar Hans Piët beweerde in een oude opname dat Sjimmie gewoon de tweelingbroer van Sjors was, 'en niet zijn slaafje'. Nooit had hij iets racistisch bedoeld uit te drukken - alsof het daarmee ook nooit het resultaat kon wezen.

Begin jaren zeventig adopteerde Jan Kruis het duo en stuurden de twee op reis naar Schiermeeuwenoog. Sjimmies krul op diens kale hoofd was vervangen door kroeshaar. Kruis: 'Een gewoon Surinaams jongetje zoals ik die op straat tegenkwam.'

Zo verging het Sjimmie ook nadat Van der Kroft twee jaar later de twee vrienden overnam: geïnspireerd door het alledaagse straattoneel van zijn woonplaats Rotterdam betraden Sjors en Sjimmie de wereld van spuitbussen, skatebords en rollerskates.

Op een muur spoot hij met graffiti-spuitbussen de contouren van zijn twee helden. Ze waren identiek. 'Alleen bij het inkleuren zijn ze verschillend.'

Hans Goedkoop sprak een stichtelijk slotwoord over Zwarte Piet en Gouda. 'Waarom zouden we hem niet veranderen om iets aardigs te doen, voor wie last heeft van die kleur?'

Hij was donderdag al op zijn wenken bediend. Het Sinterklaasjournaal, deze dagen toonaangevend in het integratiedebat, introduceerde Witte Pieten. Het past in de emancipatieslag van Piet die zich rap voltrekt. Piet toont zich niet automatisch knecht meer. Sinterklaas stelde donderdag hoogstpersoonlijk de schoencadeautjes samen, en maakte zelfs aanstalten de vaat te gaan doen, bij ontstentenis van de Afwaspiet.

Omdat alle Pieten de stoomboot verlaten hadden, leert Opapiet in een oude fabriek in Gouda iedereen Piet te wezen. Ook de lelieblanke ambtenaar Jan Salie, hoofd Bijzaken, kleurde roetzwart na het glijden door de lange schoorsteen. Iedereen is Piet. Opapiet: 'Het belangrijkste is dat je door een schoorsteen kunt. De kleur van de Piet is maar bijzaak.'

Hoofd Bijzaken Salie: 'O, dan ga ik snel nog een keer.'

In de gepeperde kwestie was deze dagen de vraag hoe de fictiefabriek van de NTR hier chocola van ging maken. Dat lijkt te lukken, met een plotwending die slim en speels tegelijk is. Ze leven straks vast nog lang en gelukkig. De richtingenstrijd speelt zich volledig af boven de hoofden van de kijkende peuters; hopelijk weten hun ouders zich komende weken een beetje volwassenen te gedragen.

De witte wending van zwarte Piet haalde donderdag het grotemensenjournaal van de NOS. Mogelijk vanavond al zal Nieuwsuur een extra uitzending inlassen voor een eerste reactie van premier Rutte.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden