Iedereen is bang voor wiskunde, wij ook

Een van de grootste misverstanden omtrent wiskunde is dat mensen die wiskunde leuk vinden het ook altijd makkelijk vinden. Dat is niet zo: iedereen komt vanzelf op een punt dat hij het niet meer snapt. Een belangrijk verschil tussen mensen die zichzelf goed of juist slecht in wiskunde vinden, is hoe ze daar vervolgens mee omgaan.


Voor wiskundigen begint de uitdaging dan pas. Ze gaan met frisse moed het probleem te lijf, bereiden zich mentaal voor op een serie frustraties en vertrouwen erop dat doorzetten uiteindelijk zal leiden tot - in het ideale geval - een euforisch gevoel van begrip: ja natuurlijk zit het zo! En soms duurt dat heel lang. Of komt het niet. Kan gebeuren.


Mensen met wiskundeangst gaan daar heel anders mee om. Meestal hebben ze in hun schooltijd op een bepaald moment een gevoel van 'sudden death' ervaren, schrijft Sheila Tobias in haar boek Overcoming math anxiety. Bij haarzelf kwam dat toen ze leerde dat x-2 hetzelfde betekent als 1/x2. Ze snapte dat het consistent was met de regels voor machten, maar dat voelde niet als een echte uitleg. En toen kreeg ze het gevoel dat het niet alleen moeilijk was om het te begrijpen, maar zelfs fundamenteel onmogelijk. Een irrationele reactie, maar eentje die veel vaker voorkomt. Meestal gepaard aan het gevoel dat eerdere wiskundesuccessen dus blijkbaar nep waren.


Mensen met wiskundeangst gaan fouten vermijden in plaats van onderzoeken, en geloven vaker dat wiskunde iets is dat je kunt of niet kunt, een aangeboren eigenschap waaraan je niets kunt veranderen.


Waarom is juist wiskunde eng? Wiskunde bouwt sterk voort op eerder opgedane vaardigheden. Als je ergens een steek hebt laten vallen, is het moeilijk die weer op te halen. Er is druk om 'het goede antwoord' te geven, met de onterechte implicatie dat er altijd maar één goed antwoord is. En wiskunde - hoe exact ook - is soms onverwacht dubbelzinnig zonder dat dat expliciet gemaakt wordt. In 6x + 2 = 8x en 6x + 2 = 2(3x + 1) betekenen de =-tekens iets heel verschillends: het eerste geeft aan dat de vergelijking opgelost moet worden, het tweede dat de bewering waar is, welk getal x ook is. Dat blijkt echter niet uit de vorm van de uitdrukking. Dat soort dubbelzinnigheden kunnen verwarring opleveren, en een gevoel van onmacht.


Om wiskundeangst te voorkomen is het belangrijk om als docent of ouder te benadrukken dat het denkproces belangrijker is dan het eindantwoord. Dat wiskunde niet iets is wat je kunt of niet kunt, maar dat je kunt (moet) oefenen. Dat al die wiskunde ergens vandaan komt, door mensen bedacht is om echte vragen op te lossen, en dat je ook in wiskundesommen creatief kunt zijn. Dat samenwerken productief is.


In 2010 werd in een Amerikaans onderzoek aangetoond dat wiskundeangst bij leraressen op de vroege basisschool (en negentig procent van die docenten is vrouw) meisjes in hun klas (maar niet de jongens!) negatief beïnvloedt: zij geloven vaker dat meisjes niet goed zijn in wiskunde, en hun wiskundeprestaties blijven achter. Genoeg reden om wiskundeangst als een probleem te zien, zeker bij leraren (in opleiding).


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.