Bellen metOnze correspondent in Berlijn

‘Iedereen in Duitsland kent nu Rutte, maar niet in positieve zin’

In Duitsland is het akkoord over het Europese miljardenplan om de coronacrisis te lijf te gaan dinsdag positief ontvangen. Volgens Duitsland-correspondent Sterre Lindhout keken miljoenen Duitsers de laatste dagen verbaasd naar de ‘vrek’ Rutte.

Angela Merkel en Emmanuel Macron arriveren bij een gezamenlijke persconferentie nadat een Europees akkoord is gesloten over noodhulp. Dat onder meer Nederland zo dwars lag bij de onderhandelingen, beviel beide leiders niet.Beeld AFP

Merkel zei vanochtend direct blij te zijn over het akkoord om onder andere Italië en Spanje te hulp te komen. Is dit een grote overwinning voor haar?

‘Ja, dat kun je wel stellen. Ze zegt zelf dat het een historische dag voor Europa is. Maar in de Duitse media overheerst toch het beeld dat dit akkoord een overwinning is voor de bondskanselier. Een van de kranten concludeerde dat er de afgelopen dagen veel geschreeuw was, maar dat Merkel uiteindelijk triomfeert. Merkel heeft laten zien, aldus de Duitse media, dat zij en de Duitsers niet gierig zijn. De stemming in Duitsland is dat deze miljardensteun ook in hun belang is.

‘De houding van Rutte hadden ze niet verwacht. Met verbazing werd hier gekeken naar Nederland en de drie andere ‘vrekkige’ landen. Rutte werd gezien als een trouwe discipel en bondgenoot. Gewezen wordt dan vaak op de foto uit 2018 waarop te zien is dat de premier, tijdens een bezoek aan Duitsland, met Merkel naar de opera gaat. Kranten hadden volop stukken over de premier, iedereen kent zijn naam nu. Alleen, niet in een positieve zin. Dat Rutte tijdens de top zo ‘koppig’ bleef – dit woord werd hier veel gebruikt – kon men niet echt waarderen.

‘Merkel is naar verluidt ook geïrriteerd over Rutte geweest. In de Duitse media zijn de jasjes die Merkel draagt een ding geworden. Ze speculeren: probeert ze met de kleuren die ze draagt een politieke boodschap af te geven? Tijdens de top droeg ze een rood, een wit en een blauw jasje. Meteen werd geroepen dat ze hiermee de solidariteit met Frankrijk en met president Macron, met wie ze samen optrok in de top, wilde benadrukken. Ik dacht: dat zijn toch ook de Nederlandse kleuren? Aan die optie werd niet eens gedacht.’

Wat schreven de Duitse media dan over Rutte?

Bild Zeiting had een profiel van hem met de insteek: wie is die man? Geen krant die niet over de premier en ‘zijn landje’ schreef. Over Nederland waren ze namelijk ook niet zo positief. ‘Wat denkt dat kleine landje wel?’, werd er geroepen. Het Handelsblatt schreef dat Nederland met zijn blokkadehouding te ver was gegaan. Ze gaan er in Duitsland vanuit dat men in Nederland net zo denkt als zij. Er was verbazing dat Nederland, als een van de grondleggers van de Europese eenwording, zich zo opstelde.’

Zijn de Duitsers dan niet bezorgd over de besteding van hun belastinggeld? We praten hier over 750 miljard euro steun midden in een pandemie en een economische crisis.

‘Duitsland heeft, in vergelijking met Nederland, al vroeg in de coronacrisis een andere afslag genomen. In maart stapten ze al af van de ‘zwarte nul’: dat ze geen schulden maakten. Dat was een trendbreuk in de Duitse politiek. Er werd veel geld in de economie gepompt om de crisis te lijf te gaan. Merkel benadrukte ook dat in Europa de crisis groot moet worden aangepakt. 

‘De Duitsers vinden dat deze miljardensteun in het historisch belang van de EU is. Dat is de ideologische component. De economische is dat het alleen goed kan gaan met Duitsland, als het economisch goed gaat met Europa. De Europese markt moet weer gaan lopen, dat is goed voor de Duitse export.’

Wat denkt de gewone Duitser in de straat over deze enorme hulp aan landen die economisch nog veel te hervormen hebben?

‘Het kan zijn dat in de herfst de steun voor Merkels politiek zal afbrokkelen. Als de gevolgen van de economische crisis zichtbaar worden, bijvoorbeeld als er ontslagen gaan vallen. De AFD, die in 2017 meer dan 10 procent van de stemmen haalde, zei dat Rutte stand moest houden. Maar volgens peilingen staat meer dan de helft van de bevolking achter dit steunpakket. Het overheersende geluid bij de mensen is dat de pandemie een uitzonderingssituatie is en dat deze steun gewoon nodig is.

‘Bij de steun aan Griekenland jaren geleden, waren er wel kritische geluiden. De Duitsers zijn een spaarzaam volk en ze waren toen veel ongeruster over waar hun geld naartoe ging. Typerend is dat het bij de publieke omroep nu helemaal niet over zulke zorgen ging. Het ging eerder over de houding van de ‘vrekkige’ vier. Maar ik denk dat de geluiden later dit jaar wel zullen omslaan. Dan moet duidelijk worden hoe diep de economische crisis werkelijk is. Die wordt hier nog niet echt gevoeld.’

Dit Europese succes straalt ook op Merkel af. Hebben de Duitsers spijt dat ze vertrekt?

‘Merkel heeft nog nooit zo hoog in de peilingen gestaan. Vanwege haar aanstaande vertrek, was ze een lame duck geworden. Ze was geen dead man walking, maar een dead woman walking. Maar ze is weer helemaal terug sinds de coronacrisis. Zo’n zeventig procent van de bevolking, zo blijkt uit een peiling, vindt dat ze de goede kanselier is voor dit moment.

‘Juist omdat ze niet meer verkiesbaar is, heeft ze nu deze bewegingsvrijheid. Merkel is veel feller en meer ideologisch nu. De bestrijding van de crisis en dit hulppakket is haar laatste project en ze wil het goed afmaken. Ze hoeft zich nu van niemand iets aan te trekken omdat ze niet meer op de CDU-lijst staat. Nee, er zijn geen geluiden dat ze toch door moet gaan. Dat lijkt mij onmogelijk. Ze gaat echt weg. Merkel heeft duidelijk genoeg gemaakt dat ze volgend jaar ermee ophoudt en het is nu alleen wachten op haar opvolger, als partijleider en als bondskanselier.’

Merkel trad tijdens de top eensgezind op met Macron. Is dit de wederopstanding van de Duits-Franse as?

‘Dat wordt wel steeds meer zo gezien. Het is er Macron veel aan gelegen om Duitsland mee te nemen met zijn grote plannen voor Europa. Het leek de laatste jaren of Macron ambitieuzer was, door het aanstaande vertrek van Merkel. Macron was teleurgesteld over Duitsland, dat er weinig meer interessants uit Berlijn kwam. Het EU-akkoord dat nu op tafel ligt, heeft dit alles naar de achtergrond geschoven. De Frans-Duitse samenwerking wordt in Duitsland als iets positiefs gezien, iets dat noodzakelijk is in Europa. Persoonlijk kunnen Merkel en Macron het ook goed met elkaar vinden. Maar het zijn niet dezelfde politici. Macron is meer theatraal, de man van de grote gebaren. Merkel is het tegenovergestelde.’

Lees verder:

Het gesteggel van Rutte in Europa was niet mooi, maar wel te begrijpen
Ze zijn eruit, de Europese leiders: een akkoord over een herstelpakket. De stroeve onderhandelingen tonen in elk geval dat grote landen in de EU niet zomaar over de kleine heen kunnen lopen. Ook liggen er nog vragen open. Gaan de lidstaten al dat geld wel uitgeven, bijvoorbeeld?

Het overleg van Rutte met de EU gaat van korzelig naar kribbig
Premier Mark Rutte is de gebeten hond in Brussel. Zijn stugge houding in het overleg over het herstelfonds van 750 miljard euro tegen de coronarecessie wekt wrevel bij de Frans-Duitse as en twintig andere leiders. Lees de reconstructie van de onderhandelingen tot afgelopen weekend.

Belerende vinger van Rutte kan in Europa averechts gevolgen hebben
Premier Rutte moet het belang van de EU uitleggen in plaats van louter dwarsliggen uit electoraal belang. Belerende vinger van Rutte kan in Europa averechts gevolgen hebben, schrijft Carlijne Vos in het Commentaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden