Iedereen in Betondorp heeft een Johan-anekdote

De dag van de dood van Johan Cruijff was een dag vol tranen en mooie verhalen. In Betondorp, waar Cruijff opgroeide. Op sportcomplex De Toekomst, waar zijn hart lag. En in Barcelona, waar hij als trainer glorieerde.

Hans Bethlehem. Beeld Julius Schrank

Toen Johan Cruijff zijn rijbewijs haalde, kocht hij een Aston Martin waarmee hij dagelijks vanuit de Tuinbouwstraat naar de training reed. 'Hij hoefde maar een dot gas te geven en dan was hij aan de andere kant van de Middenweg, op het Ajax-station', vertelt Hans Bethlehem.

Bethlehem groeide in de jaren vijftig samen met Cruijff op in de Amsterdamse volkswijk Betondorp en weet het allemaal nog als de dag van gisteren. Met in zijn hand een boodschappentas vol kranten en onder zijn windjack een groen verfomfaaide blazer, lepelt de hij de ene na de andere herinnering op aan 'Johnnie'. Alsof hij voorleest uit Cruijfs biografie.

Onderwijl komen steeds meer buurtbewoners en bewonderaars aan bij het huis waar Cruijf tot zijn twaalfde woonde. De Akkerstraat 32, waar vader Manus Cruijff een groentezaak had. Op het raam waarop destijds met kalkverf de dagelijks aanbiedingen werden geschilderd, prijkt nu een citaat van Johan over het belang van buiten spelen voor kinderen. Een eerste aanzet tot een bloemenzee siert de plek waar Manus de groenten uitstalde die hij voor dag en dauw met zijn driewielig wagentje op de veiling had gekocht.

Ajax-vlag halfstok

Een man komt aangefietst met zijn zoontje van nog geen 1 jaar voorop en legt een Ajax-vaantje neer. 'We zullen je nooit vergeten, houden van je', staat er in blauwe letters op geschreven. In tranen geeft de man zijn zoontje een kus en fietst weer weg. Camera's draaien om hem heen en notitieblokjes worden volgeklad. De pers is en masse uitgerukt om de straten te filmen waar de grootste Nederlandse voetballer aller tijden zijn balletje hooghield.

'Zelf heeft Johan altijd gezegd dat hij liever om het huis op de Akkerstraat heen liep', zegt Bethlehem. 'Precies waar ik nu sta zakte zijn vader in elkaar, een hartaanval. Johan was gek op die man, hij wilde er niet aan herinnerd worden hoe die overleed.'

Iets verderop op de Landbouwstraat heeft Lucas van de Gragt de Ajax-vlag halfstok gehangen. Een beeld van de Griekse god prijkt voor zijn deur, het clublogo hangt voor het raam. 'Ik heb hem destijds vaak ontmoet in het Ajax-restaurant, daar zaten spelers en fans gewoon door elkaar heen. Ik heb nog wel met hem gekaart en gebiljart, dan kon je lekker over en weer met hem kankeren.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Lucas van de Gragt. Beeld Julius Schrank

Johan-anekdotes

Zo heeft bijna iedereen in Betondorp zijn Johan-anekdotes. 'Elke morgen kwam hij samen met zijn broer Henny hier door de straat lopen richting de school met de Bijbel. De hele weg tikten ze een bal over', zegt een vrouw die al 65 jaar in de Akkerstraat woont. Ze wil niet met haar naam in de krant. 'Er wordt hier op het dorp veel gekletst en voor je het weet, zeggen ze dat je weer zo nodig de aandacht wilde.'

De vrouw heeft net nog met de nicht van Johan gesproken. 'Die vindt dat iedereen mesjogge is geworden, met die kaarsjes en bloemen. Ze verafgoden hem, maar voor de familie was hij gewoon Johan.' Cruijff is ook altijd in Betondorp blijven komen, tot 2009 heel regelmatig om zijn moeder te bezoeken. En de laatste keer in 2014 toen hij er een Cruyff-court opende. 'Ja, hij heeft veel voor een Betondorp betekend. Ze zeggen weleens negatieve dingen over hem, maar van mij zul je niets dan goeds horen.'

De Toekomst

Op De Toekomst, een paar kilometer van Betondorp, ligt deze middag het draaiboek voor de Future Cup, het jeugdtoernooi dat dit weekend op het sportcomplex zal worden gehouden, op tafel. Maar kun je, nu het clubicoon niet meer is, zo'n toernooi nog door laten gaan?

Aan het begin van de middag, toen het nieuws bekend werd, had de lerares van B1-speler Noa Lang (16) een kreet niet kunnen onderdrukken. 'Wááát?', riep ze, starend naar haar scherm. De mbo-klas van het Johan Cruyff College, waar talentvolle sporters hun opleiding combineren met een druk trainingsschema, stond op zijn kop. 'De les duurde nog 15 minuten, maar er kwam niks meer van terecht', zegt Lang.

Op de club hangen de vlaggen halfstok. Lang wordt opgewacht door trainer Peereboom; de training is afgelast en die van morgen ook. 'Vanwege het toernooi zouden we morgen in een hotel logeren, dat gaat misschien nu ook niet meer door', zegt Lang. Met teamgenoot Daishawn Redan (15) wacht hij nu op het busje dat hen naar huis brengt. Redan zou eigenlijk in de C moeten spelen, maar hij is vroegtijdig doorgestroomd naar de B1.

Tekst gaat verder onder de foto.

Beeld Julius Schrank

Uitvinder van het totaalvoetbal

Ook deze jongens merken nog de invloed van Cruijff. Zo debuteerde Lang bij Ajax in het seizoen 2013/2014, het jaar dat Cruijffs plannen voor de jeugdopleiding op De Toekomst 'de fluwelen revolutie' werden uitgerold. Zelfs zijn school is een initiatief van de oud-voetballer. Wat Cruijff voor hen betekent? 'Het is een legende', zegt Lang. 'Precies', zegt Redan. 'De jeugd heeft de toekomst.'

Niet dat de jeugd de voetballessen van Cruijff bewust meekrijgt in de trainingen. Wat ze nog van hem weten? 'Hij is de uitvinder van het totaalvoetbal, zo heet dat toch?', zegt Lang. 'En die penalty, die hij opzij tikt. Die hebben Messi en Suarez laatst nagedaan.'

Achter hen, bij de poort, legt John Bosman voor de camera's uit wat hij te danken heeft aan zijn oude leermeester. 'Johan heeft me bij het eerste gehaald. Hij was slechts tweeënhalf jaar mijn trainer, maar in mijn carrière dacht ik altijd weer terug aan zijn lessen.'

Intensief contact

Op het terrein zelf is het stil. De oefenwedstrijd van Jong Ajax tegen Jong FC Utrecht is vanmiddag gestaakt; de spelers, technische staf, ouders, ze zijn vrijwel allemaal naar huis. De live-uitzending over het overlijden van Cruijff schalt door de lege kantine.

Sommige clubleden zijn na het horen van het nieuws speciaal naar De Toekomst gereden voor een kop koffie. Onder hen Rutger Koopmans, die manager van Cruijff werd toen die zijn revolutie bij Ajax inzette. 'We hadden jarenlang intensief contact met elkaar. Toen kwam ik erachter wat een intens lieve man het was', zegt Koopmans.

Ja, zakelijk kon Cruijff hard zijn, maar dat was volgens Koopmans omdat hij zeker wist dat hij het meeste verstand van voetbal had. Een chirurg adviseer je ook niet over een operatie. Maar daarbuiten was Cruijff een bijzonder mens. 'Wilde je een foto, dan kreeg je een foto. Wilde je een handtekening, dan kreeg je die. Hij maakte voor iedereen tijd.'

Beneden in de catacomben van De Toekomst werkt Peereboom aan de wijzigingen in het draaiboek voor de Future Cup. In de gang hangt het kleedkamerschema voor dit weekend: het jeugdteam van FC Barcelona mag zich zaterdag omkleden in kleedkamer 'Johan Cruyff'. Want het toernooi gaat door, zo heeft de directie besloten. Even werd serieus getwijfeld, totdat iemand zei: het moet doorgaan, Johan zou het zo gewild hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden