Iedereen een nieuw pak

Costumière Mirjam Pater vult de dingen geleidelijk in. 'Ik zie een horde wilde ruiters', zegt de regisseur op een dag van veel zoeken en weinig vinden....

DE RODE tutu, die blijft. Het felle, breeduitstaande gazen ding geeft Oberon nét dat wat een elfenkoning nodig heeft. Met zijn in het zwart gehulde gade Titania (Harriët Stroet) vormt hij zo een prettig griezelig setje. Louis van Beek kwam zelf met het idee voor zijn personage. En dat werkt prima, zegt Mirjam Pater, costumière. Soms gebruikt ze ideeën van de acteurs, soms trekt ze een eigen plan. Van Beek en Stroet hebben dubbelrollen: voor respectievelijk Theseus en Hippolyta staan de pakken nog niet vast.

Midsummernightsdream is een zoektocht, zegt Pater. Voor de regisseur en dus ook voor haar. De Familie Tót was helder: Dirk Tanghe wilde het karikaturaal hebben. 'We hebben een piepklein gesprek gehad en klaar.' Tartuffe, dat was een kostuumfeestje: 'je gooit wat rollen zwart en goud zijn kamer in en hij is helemaal blij.' Nu is het nog gewoon meezoeken, en per repetitie de dingen geleidelijk invullen. Pater is er bijna altijd bij. Soms volgt een kostuumoverleg met de regisseur. Soms staat diens pet er niet naar. Pater werkt al tien jaar met Tanghe. 'Never a dull moment', zegt ze, zonder ironie.

In het theater weerklinkt een ouverture van Offenbach. Acteurs rennen en struikelen. Het is een dag van veel zoeken en niet heel veel vinden. 'Ik zie een horde wilde ruiters', zegt de regisseur vrij onverwacht, en het hele gezelschap gaat denkbeeldig te paard. Dan: 'Jongens, we moeten wat rustiger worden. Ik ook, ik ook, ik ook, ik ook. Even een breakske.'

De eerste gedachte was: veel, heel veel kleur in deze productie; na die zwartblakerende brand in het Paardenkathedraalgebouw leek dat goed. Pater: 'Veel kostuums, lekkere overdaad, alle 22 elfen moesten zich honderd keer verkleden bij wijze van spreken, ze moesten in allerlei series langskomen, in allerlei gedaantes. Dat was het eerste gesprek.'

Voor het tweede gesprek had Tanghe een nachtje in het bos gewandeld en toen ging het al een heel andere kant op. Omdat het stuk veel meer facetten heeft dan het puur komische. Eigenlijk moest het juist ontkleed.

Ze zegt: 'Liever wilde hij dat de kostuums gewoon van zolder kwamen. Dan weet ik: Hij wil gewoon even niets zien, rustig repeteren. Niets dat afleidt, stoort.'

Gevolg: acteurs en actrices in creaties die slecht passen, bijeengehouden met grote spelden die de neiging hebben vervaarlijk los te schieten op momenten die zich daar slecht toe lenen. Niet dat dat ook maar iemand echt lijkt te storen trouwens.

'Voor mij is het nog weer anders', zegt Bas Heerkens, die zal verschijnen als Egeus (vader van Hermia), als Philostatos, als mot, spinrag, mosterdzaad en erwtenbloesem, als elf en als maanlicht. Ook hij heeft allerlei fraais tot zijn beschikking. Maar Heerkens is geen vaste speler bij de PK; voor hem zijn de kostuums minder dan voor de anderen, gevoelsmatig verbonden met een eerdere productie. Dat is ook een punt, zegt Pater. Alle associaties. 'In principe moet iedereen een nieuw pak.'

'En tegelijkertijd moet je ook voorkomen dat ze weer een te gróte relatie met die zolderspullen krijgen, en de nieuwe dingen niet aan willen. Erg lastig. Geldt voor Dirk ook: je moet heel snel met iets nieuws komen, wil hij zich niet gaan hechten. Maike heeft een tijd die hele rare roze jurk aangehad - eenmaal gewend, kan hij zich niet meer losmaken van dat beeld. Dan moet ik ingrijpen.'

Van iedereen heeft ze de maten. En het is een kwestie van goed naar die lijven kijken, iedere keer weer. Pas als ze een helder beeld heeft gaat ze 'shoppen'. Miskopen? Verdwijnen naar zolder voor in een volgend stuk. Komt wel weer van pas. Laatst was ze bij een veiling van de NOB, meters overhemden op de kop getikt, en vijftig trouwjurken. Langzaam maar zeker ontstaat het 'Midsummernights-beeld'. 'Ik keek vandaag naar Lavie en zoals zij er nu uitziet, zo moet het worden voor de elfen denk ik. Mooi zwartfluwelen jasje, broekje eronder. . .' Tanghe had geopteerd voor avondjurken met kokette rokjes. 'Dat werkt niet en ik denk dat hij dat inmiddels ook wel vindt.'

Voor de 'prinsesjes', Hermia (Maike Meijer) en Helena (Lieke-Rosa Altink) zal er wat gemaakt moeten worden, vermoedt ze, en dat gebeurt door vriendin en vaste kostuumnaaister Hermien Hollander. Voor de aanbidders iets met een wit streepje. 'Moet black light opvangen. Ik denk dat ik zo'n lamp mee naar de winkel neem.'

De ezel, vertolkt door Herman Bolten, is al klaar. Eenvoudig en raak en naar een idee van Dirk Tanghe. 'Niet over-illustreren. Dat is zijn kracht.'

Dirk is mijn enige inspiratiebron, zegt ze later. Lastig is het wel. Plaatjes of tekeningen, daar hoeft ze niet mee aan te komen. Ze gebaart om zich heen in de kleedkamer, boven het theater. 'Een demonstratie hier, een showtje - dat heeft geen enkele zin. Voor mij is dat heel spannend. Het beeld dat ik bedenk, moet hij vatten, precies met het juiste licht, op het juiste moment, en de juiste muziek.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden