Iedereen een dialectcoach

'Ze moeten de helft van de acteurs van Penoza ontslaan en de andere helft een prijs geven'.


Tweet van een Nederlandse regisseur Jim Taihuttu (roadmovie Rabat, 2011), afgelopen zondag verstuurd tijdens de eerste aflevering van het tweede seizoen van het sopraneske misdaaddrama, bij de KRO. Goeie serie hoor, berichtte hij even later. Maar toch: of 'diverse toneelscholen in NL eens wat aandacht aan de NLse accenten gaan besteden'.


De filmregisseur is niet de eerste die er over valt: de discrepantie in de uitspraak van de (Jordanese) tongval in Penoza, dat zich afspeelt in het Amsterdamse milieu. Tegelijk is de serie een groot succes: Poolse en Amerikaanse remake, lof van misdaadverslaggevers vanwege het hoge realiteitsgehalte.


Monic Hendrickx, zelf geboren Brabantse, speelt een - geweldige - hoofdrol als Carmen, die als dochter van een hoofdstedelijke penozekoning klemzit tussen het runnen van haar gezin (moeilijk) en een drugsbedrijf (ook moeilijk). Dat ze aanvankelijk 'zwabberde' in het dialect gaf ze eerder al toe, later heeft ze de Bargoense slag iets teruggeschroefd. Anderen uit de cast gaan nog altijd los als ras-Amsterdammers, met uiteenlopend resultaat.


Niks zo moeilijk als de juiste tongval, weten ze in Hollywood, waar tegenwoordig elke steracteur een dialectcoach tot zijn beschikking heeft. Allemaal de schuld van Meryl Streep, zegt men dan. Die zette begin jaren tachtig de trend met haar uitstekende accent als Oost-Europees holocaustslachtoffer in Sophie's Choice - Polen zijn er nog altijd zeer over te spreken. Voor die tijd nam niemand het zo nauw: een Brits-Engels accent gold in de Amerikaanse film doorgaans als voldoende bewijs voor buitenlanderschap.


Marlon Brando klonk in zijn rol als Mexicaanse revolutionair in Viva Zapata! (1952) als 'Speedy Gonzales met een spraakgebrek' (aldus een Latijns-Amerikaanse filmwebsite). Al Pacino sprak met een volkomen over de top fantasie-Cubaans accent voor zijn grandioze rol als migrant Tony 'say hello to my little friend!' Montana in Scarface- niemand die erover viel.


Streep besloot dat het anders moest, en het leverde haar vele Oscar-nominaties op. Zo krulde ze haar stem vorig jaar nog om het aanvankelijk schelle en later theatraal gedragen stemgeluid van Thatcher, in de biopic The Iron Lady. Pionier in het stemcoach-vak is de Amerikaan Tim Monich, die onder meer Brad Pitt (Inglourious Basterds) met een zonderling accent opzadelde, en de complete cast van Gangs of New York bijschoolde in 19de eeuws Manhattans. Zijn geheim: schrijf de dialoog compleet fonetisch uit. Oogt ridicuul, maar het werkt. Zingen en schreeuwen in dialect helpt ook.


Ter voorbereiding op zijn Hollywoodcarrière besloot de Vlaming Matthias Schoenaerts (Rundskop, De rouille et d'os) een stemcoach uit New Jersey in te huren. Nu spreekt hij Engels met zwaar lokaal accent; handig voor boevenrollen. Dat je ook te goed Engels kunt spreken, ondervond Carice van Houten op de set van de fantasy-serie Game of Thrones. Haar werd verzocht het Hollandse accent sterker aan te zetten voor haar rol als de roodharige priesteres Melisandre. Amerikaanse kranten waren lyrisch over de rol én het mysterieuze accent. Nederlanders klaagden erover op internet: ongeloofwaardig.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.