'Iedereen doet alsof zijn neus bloedt, maar een lynchpartij is nooit ver weg'

De eurocrisis is in een gevaarlijke fase aangeland. Het volk doet flegmatiek zijn inkopen maar een lynchpartij is nooit ver weg, schrijft Volkskrantredacteur Peter de Waard.

Sinterklaas moet nog verjaren, maar de Markt in Aken ademt al kerstsfeer uit. De kerstmarkten in Duitsland zijn erg populair onder Nederlanders. Beeld anp

In het rampjaar 1672 sloten behalve winkels en schouwburgen ook de banken in Nederland. Het orangistisch gepeupel pakte de regenten Johan en Cornelis de Witt op. De eerste kreeg een nekschot, zijn lijk werd ondersteboven opgehangen, ontmand en ten dele opengereten. Zijn hart werd uit het lichaam gesneden en samen met dat van zijn broer nog jaren tentoongesteld. Willem III werd als stadhouder aangesteld.

De toekomst is niet te voorspellen. Maar de eurocrisis is in een gevaarlijke fase aangeland. Maandag waarschuwde de Britse regering al zijn ambassadeurs in Europa voor rellen als de eurozone uiteenvalt.

Een lynchpartij is anno 2011 ook nog mogelijk, zo is onlangs nog in Libië gebleken. Hoewel Pieter-Jelles Troelstra in 1918 nog even anders dacht, zijn Nederlanders geen echte revolutionairen. Maar ze schuwen het geweld niet. In het verre verleden waren er de opstand van het Kaas- en Broodvolk en de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Sinds de totstandkoming van het koninkrijk is Nederland geteisterd door het Soeploodsoproer in 1835 (verzet tegen de invoering van een belastingwet), het Palingoproer in 1886 (tegen het verbod op een wreed volksvermaak), het Aardappeloproer van 1917 en het Jordaanoproer van 1934 (verzet tegen de steunverlaging). Hierbij vielen telkens vele doden.

Op dit moment zijn er, afgezien van de tentjes op het Beursplein, geen aanwijzingen dat de Dam zou kunnen veranderen in een Tahrir-plein, en dat het orangistisch gepeupel gaat doen met Mark Rutte en Maxime Verhagen wat het in 1672 deed met de gebroeders De Witt, om vervolgens Willem-Alexander tot despoot van het vaderland te promoveren.

Voorlopig doet iedereen gewoon zijn sinterklaasinkopen en knipt de kroonprins de linten door. Maar sluipenderwijs nemen de ongerustheid en onzekerheid in de samenleving toe. Ouderen weten niet of hun spaargeld veilig is, jongeren weten niet meer of hun baan dat is. En als het mis mocht gaan is er niet langer de zekerheid van een uitkering waarop kan worden teruggevallen. Misschien is er over tien jaar geen AOW meer, noch een WW, en moeten mensen die alles kwijt zijn weer naar de armenzorg.

De Nederlanders doen deze maand nog of hun neus bloedt en de regering in Den Haag doet alsof ze hard werkt aan een oplossing. Ondanks alle financiële creativiteit weten volk noch regering waar deze crisis eindigt. De tijd dat de regering radeloos, het land reddeloos en het volk redeloos zijn, kan zelfs in Nederland terugkeren. Na de Arabische lente zou in 2012 een Europese lente kunnen komen. Misschien is dat onvoorstelbaar. Maar dat was de Arabische lente een jaar geleden ook.

Peter de Waard is redacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.