Iedere knal 's nachts betekent weer een scheur

Verzakkingen in het Groningse land tasten de boerderij van boer Westerdijk aan. Hij vindt dat overheid en NAM hem negeren en gaat actievoeren....

In elke muur van zijn boerderij zit intussen om de twee, drie meter een scheur. 'Ze zijn niet meer te tellen.' De kieren variëren van een millimeter tot een centimeter breed. En omdat Westerdijk het idee heeft dat de NAM, die het gas onder zijn boerderij weghaalt, noch de provincie Groningen hem serieus neemt, is de maat vol. Westerdijk gaat actie voeren.

De gemeente Loppersum belegde onlangs een informatieavond over de drie recente aardschokken die het gevolg waren van de gaswinning. Burgemeester Albert Rodenboog beloofde toen een extra bijeenkomst over de bodemdaling, die het meer geleidelijke effect is van gaswinning. Tijdens die bijeenkomst zal Westerdijk lotgenoten oproepen een actiegroep te vormen: 'Ik hoor geregeld klachten in m'n omgeving, dus medestanders zijn er zeker.'

Die bijeenkomst zal na half februari worden belegd, meldt Rodenboog. Hij wil graag dat ook het rapport van het geologisch adviesbureau Groundcontrol in Rotterdam in de discussie wordt meegenomen. Op 19 februari krijgt Rodenboog het aangeboden. Het gaat over de zogeheten zwelklei die in Noord-Groningen extra schade zou toebrengen aan gebouwen.

Deze kleisoort kan veel water opnemen, waardoor de bodem opzwelt. In droge periodes krimpt de klei. Aangezien dit vaak ongelijkmatig gebeurt, kunnen gebouwen op zwelklei gemakkelijk verzakken en scheuren. Veel schade kan voorkomen worden wanneer de waterhuishouding zo constant mogelijk is, stelt Groundcontrol. Directeur Peter van der Gaag is verbaasd dat bijna niemand zich druk maakt over zwelklei.

'Over de hele wereld is het verschijnsel bekend en in Nederland niet. Dat is heel ernstig, want we wonen in een delta.' Zelf doet Van der Gaag al jaren onderzoek naar de bodemgesteldheid in Noord-Nederland, waarbij hij op de zwelklei stuitte.

Ook vindt hij de noorderlingen in de kwestie van gaswinning, aardschokken en bodemdaling te volgzaam. 'Daar wordt misbruik van gemaakt', zegt hij. 'Ze moeten zich niet zo snel met een kluitje in het riet laten sturen.' Westerdijk is het met hem eens.

Hij is trots op zijn bezit: het fiere woonhuis en de enorme schuur met rieten dak midden op de kale Groningse klei. Zijn zoon bestiert nu het bedrijf. Tractoren en ander landbouwvervoer rijden af en aan met aardappelen die binnen worden gesorteerd. Honderd-en-vijf jaar is de boerderij in de familie.

Vandaar dat Westerdijk emotioneel werd toen de mannen van de Commissie Bodemdaling door Aardgaswinning op bezoek kwamen om naar de scheuren te kijken. Commissieleden worden benoemd door de provincie Groningen en de NAM. Zij beoordelen of schade aan gebouwen op de aardgasbel wordt vergoed. Sinds 1985 heeft de commissie 200 miljoen euro uitgekeerd.

Tegen Westerdijk zeiden de mannen dat de schade aan zijn boerderij niet door aardgaswinning kan zijn veroorzaakt, omdat daarvoor andere voorwaarden gelden.

Maar, benadrukt Leen Vogelaar die samen met een collega bij Westerdijk langskwam: 'Wij besluiten er niet over. Wij zijn van het secretariaat.

'We hebben hem dringend aangeraden een claim in te dienen, want het is de commissie die besluit. Het valt me tegen dat hij erover gaat lopen zeuren.'

Westerdijk heeft een advocatenkantoor ingeschakeld, dat nu een bouwkundig adviesbureau de scheuren laat onderzoeken. Hij vindt het geen toeval dat zijn boerderij scheuren vertoond sinds in de jaren tachtig de gaswinning begon.

Hij is teleurgesteld in de mannen van de commissie. 'Ze zeggen: niks aan de hand meneer Westerdijk. Nou, ze kunnen de pot op. Ze zeggen: een gebouw is na 75 jaar af. Maar hoe oud is de Martinitoren eigenlijk?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden