Ieder land wil ineens belastingparadijs zijn

De kwestie

Peter de Waard.

In 2015 lekten 11,5 miljoen documenten uit van het Panamese trustkantoor Mossack Fonseca over het opzetten van belastingontwijkings- of ontduikingsconstructies voor multinationals, mkb'er en rijke particulieren.

De namen van voetballers als Clarence Seedorf en Lionel Messi, van een zus van de Spaanse koning, een zwager van de Chinese president en de halve entourage van de Russische president Poetin haalden met de Panama Papers de voorpagina's.

Maar eigenlijk kwamen ze allemaal met de schrik vrij. Niemand kreeg een navordering, laat staan dat mensen achter de tralies verdwenen. Nu zijn er de Paradise Papers, waarin de namen worden genoemd van koningin Elizabeth, Bono, Madonna en de entourage van president Trump. Ook ditmaal hoeft niemand bevreesd te zijn. Het is voor hotemetoten veel riskanter de hand op de knie van een journaliste te leggen dan de fiscus een loer te draaien. Zelden is na een schandaal het paard zo ver achter de wagen gespannen als na de publicatie van de Panama Papers.

In plaats van dat na de Panama Papers de mazen in de belastingwetten mondiaal werden dichtgespijkerd, is er een internationale race ontstaan om de grote multinationals en rijke particulieren nog meer in de watten te leggen. Ieder land wil nu belastingparadijs zijn.

In Nederland wordt de dividendbelasting afgeschaft en de vennootschapsbelasting verlaagd, net als het tarief voor de hoogste schijf voor de inkomstenbelasting. Hetzelfde is gebeurd of gaat gebeuren in veel andere landen. Groot-Brittannië wil de vennootschapsbelasting nu terugbrengen naar 15 procent, wat Ierland wel zal nopen zijn tarief van een schrale 12,5 procent te verlagen tot 5 procent.

Natuurlijk vinden burgers dat bedrijven ook een bijdrage moeten leveren aan de collectieve voorzieningen (tenslotte profiteren ook zij van onderwijs, politie en infrastructuur), maar de regeringen heffen hun armen ten hemel met de opmerking dat 'duizenden banen op het spel staan'.

Met de Paradise Papers zal dat niet anders zijn. Na de naming and shaming van een reeks beroemdheden volgt nog een Kamerdebat en daarna de oorverdovende stilte. Het is mooie kopij, maar het zet geen zoden aan de dijk.

Het volk wil best een aantal individuen aan de hoogste boom zien hangen, maar niet dat het systeem verandert: een mondiale regeling van één vennootschapstarief.

Dan staat ineens de soevereiniteit op het spel. Dan luistert het volk liever naar de populisten die America First roepen en vinden dat elk land zijn eigen boontjes moet doppen. En zo kunnen multinationals en multimiljonairs de landen tegen elkaar blijven uitspelen. Met één drukknop kunnen ze legaal vermogens verplaatsen naar gebieden waar de belastingen maar enkele promillen zijn of helemaal niets.

Om daaraan iets te veranderen helpen tientallen miljoenen documenten niet.

Alleen politieke wil en actie.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.