Column

'Ieder land krijgt de Turken die het verdient'

Voor immigranten functioneert het schoolsysteem in Stockholm en Parijs veel beter dan in Berlijn en Wenen. Dat zou te denken moeten geven, schrijft Meindert Fennema.

Beeld anp

Een Turk die in Frankrijk geboren is uit laagopgeleide ouders heeft meer dan acht keer zoveel kans in het hoger onderwijs terecht te komen dan een Turk die in Duitsland geboren is. Hoe komt het dat het Duitse onderwijs het zo slecht doet en het Franse zo goed?

Maurice Crul, Jens Schneider en Frans Lelie, die een vergelijkend onderzoek deden, denken dat het komt doordat Turkse kinderen in Duitsland pas op laat met het Duits in aanraking komen, terwijl die kinderen in Frankrijk al vanaf hun 2de of 3de jaar op een Maternelle waar ze Frans leren. In Zweden gaan kinderen naar de Barne, iets tussen de kleuterschool en de crèche in. Het onderwijs is kosteloos en en de Turkse tweede generatie jongeren maken er net zo vaak gebruik van als de Zweden zelf. Het model van taalkundige assimilatie is dus gunstig voor Turkse kinderen.

Stapelen
In Frankrijk volgen bijna vijf keer zoveel Turkse kinderen havo of vwo. Zweden en België doen het in dit opzicht nog iets beter.

Turkse kinderen in Nederland doen het veel slechter: van Nederlandse Turken gaat maar 25 procent naar havo of vwo. Maar in Nederland bereiken veel Turkse kinderen van het vmbo uiteindelijk toch het hbo. Dat komt omdat je in Nederland kunt stapelen. De mogelijkheden om met vmbo uiteindelijk op het hbo te komen zijn daardoor groter. Het ontbreekt die Turkse kinderen kennelijk niet aan doorzettingsvermogen.

Het schoolsysteem in Frankrijk en Zweden is voor Turkse kinderen het best, dat in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland het slechtst. Het aantal Turkse schoolverlaters is in Zweden minder dan tien procent (!), in Oostenrijk België en Duitsland ligt het boven de 30 procent.

 
Het Franse systeem dat vroeg begint en waarin de school nadrukkelijk losstaat van de (etnische) lokale gemeenschap blijkt een zegen voor de tweede generatie. Assimilatie draagt bij aan een succesvolle integratie.
Beeld anp
 
Turkse kinderen in Nederland doen het veel slechter: van Nederlandse Turken gaat maar 25 procent naar havo of vwo.

Werkende vrouwen
Uit het onderzoek van Crul c.s. blijkt ook dat in Berlijn en Wenen meer dan 40 procent van de tweede generatie Turkse vrouwen niet werkt. In Parijs en Stockholm is dat maar 20 procent. Nederland neemt ook hier een middenpositie in. Het ligt voor de hand om ook dat aan het betere onderwijsstelsel toe te schrijven. Immers, voor hoger opgeleide Turkse vrouwen is het gemakkelijker en ook aantrekkelijker om te gaan werken. Het aantal hoogopgeleide tweeverdieners is in Stockholm en Parijs aanzienlijk en zal in de toekomst nog verder toenemen. De positie van de tweede generatie Turken in Duitsland en Oostenrijk staat daar diametraal tegenover. Turkse vrouwen werken daar veel minder.

Het zijn spectaculaire verschillen die moeilijk aan etnische of sociale groepskenmerken kunnen worden toegeschreven. Het gaat immers steeds om Turkse kinderen van laaggeschoolde ouders.

Assimilatie
Voor immigranten functioneert het schoolsysteem in Stockholm en Parijs veel beter dan in Berlijn en Wenen. Dat zou te denken moeten geven. Het Franse systeem dat vroeg begint en waarin de school nadrukkelijk losstaat van de (etnische) lokale gemeenschap blijkt een zegen voor de tweede generatie. Assimilatie draagt bij aan een succesvolle integratie.

Assimilatie ontstaat niet door te roepen dat de etnische groepen moeten assimileren, assimilatie ontstaat door een daarop aangepast schoolsysteem en een open arbeidsmarkt. Dat schoolsysteem heeft veel invloed op de sociale omgeving. Interetnische vriendschappen onder jongeren komen in Stockholm en Parijs veel vaker voor dan in Berlijn en Wenen. Het zal nu niemand meer verbazen dat het percentage Turken dat een conservatief Islamitische cultuur voorstaan in Berlijn het grootst is (bijna 30 procent) en in Stockholm het kleinst (5 procent).

Ieder land krijgt de Turken die het verdient.

Meindert Fennema is emeritus hoogleraar en columnist voor Volkskrant.nl. Onlangs verscheen zijn eerste roman Het slachthuis.

 
Assimilatie ontstaat niet door te roepen dat de etnische groepen moeten assimileren, assimilatie ontstaat door een daarop aangepast schoolsysteem en een open arbeidsmarkt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden