Ieder jaar een gracht vol gekke bootjes

Nog drie dagen te gaan voor het Prinsengrachtconcert, maar de Ariaantje ligt al weer op de eerste rang. In 1999 waren meneer en mevrouw Van Leeuwen voor het eerst met hun Vollenhovense bol (een kleine botter) uit Zaandam naar het jaarlijkse openluchtconcert gevaren, en sindsdien trekt het elk jaar weer....

Dus daar liggen ze weer in de Prinsengracht, op een paar meter van het drijvende podium, en ze blijven tot en met zondag, tot de laatste noot van het harmonieorkest St. Michaël van Thorn geklonken heeft. Hoogtepunt is natuurlijk het spektakel van zaterdag, het traditionele Prinsengrachtconcert waar deze keer de Peruaanse tenor Juan Diego Flórez (beroemd over de hele wereld behalve in Nederland) optreedt. Als vanouds ligt dan de hele gracht vol met de gekste bootjes. Maar deze woensdagavond is er eerst maar de officiële opening van het Grachtenfestival met accordeonorkest D'Acht.

Het is nu de vijfde keer dat in Amsterdam het Grachtenfestival wordt gehouden, een uitbreiding van het Prinsengrachtconcert, dat 21 jaar geleden voor het eerst werd georganiseerd. 'De juiste formule hadden we eigenlijk in het eerste jaar al gevonden,' zegt festivaldirecteur Alma Netten. 'De Huis-, Tuin- en Dakterrasconcerten door jonge prijswinnaars van concoursen sloegen meteen goed aan, net als de Monumentenconcerten.' In die laatste categorie wordt muziek gemaakt in monumentale grachtenpanden als het huis Marseille aan de Keizersgracht, het Bijbels Museum aan de Herengracht (het Israëlisch-Arabische Duo Esperanto) of het NIOD.

Het Grachtenfestival is in die vijf jaar niet ongebreideld gegroeid. Met zo'n tweehonderdvijftig musici, tachtig concerten en 45 duizend bezoekers (waarvan de helft bij het grote Prinsengrachtconcert) lijken de cijfers ongeveer vast te staan. De gemeente Amsterdam, met de ING Groep een van de belangrijke geldschieters van het festival, wilde wel meer en groter, maar de festivalorganisatie heeft op de rem getrapt: Netten wil geen circus en houdt rekening met de menselijke maat.

De locaties liggen dus op loopafstand van elkaar en de concerten duren niet langer dan een uur, zodat het publiek in korte tijd verschillende 'bijzondere ervaringen' op kan doen, zoals Afrikaans slagwerk in de burgemeesterswoning, masterclasses met sopraan Miranda van Kralingen of kindergedichten van Annie M.G. Schmidt in operastijl. 'Maar samenwerking met het nieuwe Muziekgebouw op de kop van de Oostelijke Handelskade kan in de toekomst interessant zijn', overweegt Netten.

Aan alle musici op het Grachtenfestival is gevraagd een programma in te dienen met het thema 'heimwee', dat dit jaar de rode draad in het festival vormt, van de architectuurrondvaarten en kinderconcerten tot de Nacht van Heimwee, vanavond in De Rode Hoed. Het lijkt een gemakkelijk thema, maar volgens Alma Netten zet het de musici echt aan het denken: 'We willen geen programma's die de rest van het jaar ook gespeeld worden.'

Op woensdagavond is daar al het een en ander van te merken. Niet bij Accordeonorkest D'Acht, dat juist met 'opzwepende' muziek is gekomen, maar wel bij de jonge pianist Ralph van Raat, die in zaal Cristofori een lezing houdt over El Pueblo unido jamás será vencido (1975) van Frederic Rzewski. Deze variaties op het bekende strijdlied voeren de gedachten van zijn wat oudere publiek onherroepelijk terug naar de tijd van de protesten tegen de Chileense dictatuur.

En de nog jongere bariton Quirijn de Lang, onlangs afgestudeerd aan het Curtis Institute in Philadelphia, heeft een complete heimweecyclus samengesteld uit werk van Wolf, Barber en Rachmaninov, plus een zelfgecomponeerd lied in Wolfse stijl op een gedicht van Vasalis. De Lang etaleert in de concertzaal van Felix Meritis een opvallend rijk timbre en ook genoeg lef en originaliteit om van een kleine black-out iets moois te maken.

De officiële opening wordt verricht door Cultuurwethouder Belliot, die een eigen gedicht getiteld Heimwee voordraagt, na het uitblazen van vijf kaarsen op een grote nep-schuimtaart. Tot grote opluchting van Netten: 'Dat ding heeft een week bij mij thuis in de gang gestaan, het is wel lekker dat hij nu eindelijk weg is.'

Grachtenfestival. Diverse locaties in en aan de Amsterdamse grachten, tot en met 18 augustus. Verschillende concerten worden rechtstreeks op radio en televisie door de AVRO uitgezonden. Zie ook www.grachtenfestival.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.