IDFA-documentaire #Alleman vanaf zaterdag ook in de filmhuizen

Direct na de première op het IDFA afgelopen zondag werd de documentaire

AMSTERDAM - #Alleman


ingekocht door programmeurs van filmhuizen.


Een livedocumentaire noemt de Nederlandse theatermaker Bert Hana (31) zijn intrigerende en vaak verrassend komische verzameling beelden van Google Streetview. Screenshots van toevallig gefotografeerde mensen zijn het, van verliefde stelletjes en kinderen die van bruggen springen, tot beelden van arrestaties en begrafenissen, waarmee hij op uiterst originele wijze, in de geest van het vijftig jaar geleden verschenen Alleman van Bert Haanstra, een beeld schetst van hedendaags Nederland.


'Mensen willen graag helderheid over wat het is', vertelt Hana over zijn tot #Alleman gedoopte project, dat onderdeel uitmaakt van DocLab, de nieuwe mediatak van het IDFA. (Zijn naam is overigens geen verzonnen afgeleide van Haanstra, maar een mooie bijkomstigheid, vertelde hij afgelopen zondag na de première in de Brakke Grond in Amsterdam.) 'Met de term livedocumentaire probeer ik ze een beetje te helpen. Eigenlijk is het een stomme stopmotionfilm waarbij de tekst, geschreven door Sylvia Witteman, en muziek live worden verzorgd.'


Vanaf zaterdag reist hij met #Alleman door het land, programmeurs van diverse filmhuizen, waaronder het Amsterdamse EYE, haalden zijn voorstelling direct na de première in huis.


Over het filmgehalte van #Alleman bestaat wat hem betreft geen twijfel. Waar Haanstra veel beelden vanuit een auto draaide, fungeren hier de camera-auto's van Google als cameraman. 'Vervolgens zit het hem in de keuzen van de beeldvolgorde; die bepaalt het verhaal. En je kunt nadruk op het beeld leggen door met de timing te spelen. De meneer met een zakdoek die je nu tussen beelden van begrafenissen ziet staan, is gewoon iemand met een zakdoek, maar in deze context is het een huilende meneer.'


Zijn verzamelwoede zette hem op het spoor van dit project. 'Ik koop bijvoorbeeld fotoalbums op Berlijnse rommelmarkten, kiekjes van mensen die ik niet ken. Zo ben ik ook met beelden van mensen op Streetview begonnen, tweeëneenhalf jaar geleden. Eerst met mijn eigen straat, daar zag ik bijvoorbeeld de buurman. Dat vond ik zo leuk dat ik daar screenshots van ging maken. Die collectie werd steeds groter: in het begin ging ik een middagje naar Zierikzee of een ochtend naar Zandvoort, maar op een gegeven moment zocht ik bewust naar dingen, zoals begrafenissen.'


Bij de Naald, het monument dat bekend werd na de aanslag tijdens Koninginnedag in Apeldoorn, ontdekte hij hekken rond het beeld. 'Met een heel treurig plantje ervoor. Dat staat dan toch een beetje symbool voor hoe Nederland ten opzichte van Haanstra is veranderd. Hij maakte zijn film relatief snel na de oorlog. Die moest hoopvol zijn. Bewust liet hij het lelijke weg, terwijl dat er natuurlijk ook gewoon was.'


Toch is ook de toon van Hana overwegend opbeurend - het bekende Hollandse chagrijn ontbreekt. Waar andere Streetviewkunstenaars dikwijls met hun vinger naar grote internetbedrijven zwaaien, houdt Hana zich verre van elke mogelijk privacygerelateerde moraal. 'Ik gebruik het medium niet waarvoor het is bedoeld, maar daardoor wil ik je opnieuw laten kijken. Op je gemakje. Je kunt in je eigen tempo door de straten wandelen, de tijd nemen op plekken waar je goed wilt kijken. Wanneer ik nu langs een plek fiets die ik van Streetview ken, bekruipt mij soms het gevoel alsof ik een filmset bezoek.'


Haanstra staat bekend om de geënsceneerde momenten in zijn documentaires. Hana moest het doen met de beelden die er zijn. Maakt dat zijn film echter? 'Google Streetview is een heel oprecht medium. De straten worden op een willekeurige dag vastgelegd door de camera-auto's. Dus alles wat je vindt, is toeval. Dit is Nederland, op een willekeurige dag. Liefde, begrafenissen, kinderen die geboren worden, verdriet, geluk, alles.'


Zijn favoriete vondst? 'Een fijn hoofdstuk is de liefde. Die blijkt heel aanwezig op straat. Uiteraard voel ik mij dan een voyeur, je kunt mensen echt op je gemak bespieden. Maar daar wind ik geen doekjes om. Ik heb er hard naar gezocht.'


IDFA-genomineerden


Het vriendschaps/alcoholportret Ne Me Quitte Pas van twee Amsterdammers met een Vlaamse achtergrond, Sabine Lubbe Bakker en Niels van Koevorden is genomineerd voor de VPRO IDFA Award voor beste lange documentaire. Dat werd gisteravond door het festival bekendgemaakt. Andere genomineerden zijn het Deense Ai Weiwei. The Fake Case van Andreas Johnsen en Song from the Forest van de Duitse journalist en documentairemaker Michael Obert.


Ne Me Quitte Pas werd tevens genomineerd voor de Nederlandse Documentaire Award, waarvoor ook Ana Ana van Petr Lom en Corinne van Egeraat en Awake in a Bad Dream van Petra Lataster-Czisch en Peter Lataster kans maken. Vrijdagavond worden de winnaars bekendgemaakt tijdens de slotceremonie in het Amsterdamse Compagnietheater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.