IDFA bekroont Nederlanders

De Nederlandse producties 'Stand van de sterren' en 'People I Could Have Been and Maybe Am' zijn de grote winnaars van het documentairefestival IDFA.

Amsterdam 'Een magisch voorbeeld van vrije cinema', noemde de internationale jury de film van de Nederlandse documentairemaker Leonard Retel Helmrich (51) vrijdagmiddag, tijdens de uitreiking van de IDFA-awards in Amsterdam. Stand van de sterren, tevens de openingsfilm van de 23ste festivaleditie, won zowel de VPRO IDFA award voor beste lange documentaire als de IDFA award voor beste Nederlandse film.


Retel Helmrich, die de prijs (die toen nog naar Joris Ivens werd vernoemd) ook al in 2004 won, voor het internationaal gelauwerde Stand van de Maan, is de eerste filmer die de belangrijkste prijs van het IDFA twee keer wint. Voor zijn documentaire, het sluitstuk van zijn trilogie over een arme Indonesische familie in Jakarta, de Sjamsudins, verbleef Retel Helmrich anderhalf jaar in de nabijheid van zijn onderwerp.


Eerder op het festival gaf de filmmaker een masterclass over zijn speciale filmtechniek, die hij wereldwijd aan filmscholen en universiteiten doceert (onder meer aan Harvard). Met behulp van deels zelf ontworpen mechanismen - bestaande uit lange hengels, draadconstructies en kleine handgrepen - weet hij zijn kleine camera's uitermate zwierig en soepel te bewegen, cirkelend om zijn onderwerp.


Die technieken stellen hem in staat niet enkel de Indonesische familieleden, maar ook de rond en in hun huisje scharrelende ratten en kakkerlakken dicht op de huid (of pantser) te filmen. Of bijvoorbeeld de voetstappen van iemand die op duizelingwekkende hoogte nonchalant langs de rand van een spoorbrug wandelt. Beelden die op het grote doek extra ruimtelijk ogen, daar Retel Helmrich niet werkt met vaste kaders: alles in zijn films draait om beweging. Daarbij laat hij zich inspireren door moderne Hollywood-kaskrakers als Spiderman, waarin de camera allerlei inventieve bewegingen maakt die binnen de documentaire veel minder, of niet, worden ingezet.


Ook de op een na belangrijkste prijs van het festival, de IDFA award voor middellange documentaire, werd uitgereikt aan een Nederlandse productie, People I Could Have Been and Maybe Am, van Boris Gerrets (62). Zo eindigde het twaalfdaagse festival in een bekroning van de Hollandse documentaireschool, die internationaal nog altijd een voorname reputatie geniet.


Gerrets filmde met de camera van zijn mobiele telefoon gedurende lange tijd enkele dolende zielen in Londen, onder wie een verslaafde zwerver en een Braziliaanse gelukzoekster.


De filmmaker, die in zijn studie van eenzaamheid en isolatie de grens tussen filmer en gefilmde verkent, belandt in bed bij de laatste. Net als bij collega Retel Helmrich, stelt de kleinere camera hem in staat intiemer met zijn onderwerp te verkeren. De jury, die aangaf eerst sceptisch te zijn over het mobieltelefoon-filmen - wat niet altijd de beste films oplevert- was overdonderd door de diepte waarmee Gerrets in andere levens penetreert.


De jury van de 23ste editie zette zo het IDFA in het teken van filmmakers die speels en ingenieus afwijken van de gangbare documentairevormen, en daarbij ook minder afstand bewaren van hun onderwerp. Zo stuurde Retel Helmrich, van het geld van de IDFA-prijs uit 2004, de dochter van de Indonesische familie naar een betere school. Dat had niet het gewenste effect, wat hij in zijn dit jaar winnende film laat zien.


Het festival werd weer beter bezocht dan de voorgaande editie. Het aantal bezoeken nam toe van 165 duizend in 2009 naar 180 duizend in de afgelopen dagen.


IDFA awards 2010

VPRO IDFA Award voor beste lange documentaireStand van de sterren (Leonard Retel Helmrich)


IDFA Award voor beste middellange documentairePeople I Could Have Been and Maybe Am (Boris Gerrets)


Speciale Jury awardYou Don't Like the Truth - 4 Days inside Guantánamo (Luc Coté en Patricio Henriquez)


IDFA Award voor beste debuutKano: An American and His Harem (Monster Jimenez)


Publieke Omroep IDFA publieksprijsWaste Land (Lucy Walker)


IDFA DOC U jongerenprijsAutumn Gold (Jan Tenhaven)


IDFA Award voor beste Nederlandse documentaireStand van de sterren (Leonard Retel Helmrich)


IDFA Award voor beste studentendocumentaireWhat's in a Name (Eva Küpper)


IDFA Award beste groene documentaireInto Eternity (Michael Madsen)


www.cinema.nl/idfa


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden