Idealen ingeruild voor verslaving aan de macht

Cees Zoon..

MEXICO-STAD ‘Noch de sandinistische revolutie, noch de latere regeringen zijn erin geslaagd iets substantieels aan de armoede in Nicaragua te doen’, zegt Dora María Téllez. ‘70 procent van de bevolking leeft in armoede. Wij, de politieke elite, zijn meer dan wie ook verantwoordelijk voor de aanhoudende armoede in dit land.’

Téllez was een van de comandantes van het Sandinistische Front voor de Nationale Bevrijding (FSLN), dat precies dertig jaar geleden de macht veroverde in Nicaragua. Medeguerrillastrijder Daniel Ortega werd door zijn makkers aangewezen als de nieuwe president van het Midden-Amerikaanse land. Dezelfde Ortega die een kleine drie jaar geleden de verkiezingen won en terugkeerde als staatshoofd.

Ortega beweert dat zijn huidige beleid de voortzetting van de idealen van het sandinisme van de jaren tachtig is. Maar de president is zo ongeveer de enige die dat nog beweert.

Téllez: ‘De huidige regering vertegenwoordigt een familie, niet eens een partij. Deze regering dient alleen om de voorwaarden te scheppen voor het aan de macht blijven van de familie Ortega.’

Dora María Téllez is nu de leidster van de Beweging van Sandinistische Renovatie (MRS), de partij die in 1995 werd opgericht door sandinisten die het Front verlieten uit onvrede met het autoritaire gedrag van Daniel Ortega. Zij blijft actief in de politiek, in tegenstelling tot haar geestverwant Sergio Ramírez, de belangrijkste schrijver van Nicaragua en in de jaren tachtig vicepresident onder Ortega.

Op 19 juli 1979 veroverden los muchachos (de jongens) de hoofdstad Managua en maakten ze een einde aan de decennia lange dictatuur van de familie Somoza. De Amerikaanse president Carter gaf de doorslag door zijn steun aan Anastasio Somoza in te trekken. Het was de laatste ‘romantische revolutie’, waarin groepen slecht gewapende jongeren een guerrilla ontketenden en een tot de tanden gewapende dictatuur versloegen.

Nicaragua werd hét land voor alles wat links was. Duizenden jongeren uit alle windstreken trokken erheen om vrijwilligerswerk te doen, zoals twintig jaar eerder was gebeurd in Cuba. Met de komst van Ronald Reagan in het Witte Huis begon echter de oorlog van de ‘contra’s’ tegen het bewind in Managua. Met de burgeroorlogen in El Salvador en Guatemala maakte die oorlog van Midden-Amerika een brandhaard in het laatste decennium van de Koude Oorlog.

De revolutie verzandde door die oorlog en door het onvermogen van de nieuwe leiders, die in de gebruikelijke corruptie vervielen. In 1990 organiseerde Ortega verkiezingen die hij verloor. Na een laatste plundering droegen de sandinisten de macht over.

Daniel, zoals hij in Nicaragua kortweg wordt genoemd, had echter een verslaving aan de macht opgelopen. Drie keer probeerde hij vergeefs terug te keren, tot het hem bij de verkiezingen van 2006 lukte.

Zijn oude vrienden hebben hem allang de rug toegekeerd. Sergio Ramírez heeft zich in de literatuur teruggetrokken maar schrijft vlammende artikelen tegen Ortega. Tegen de priester Ernesto Cardenal, de oud-minister van Cultuur die het gezicht van het sandinisme was, lopen rare processen waarin hem hoge boetes worden opgelegd die hij niet kan betalen. De zingende broers Mejía Godoy, het geluid van het sandinisme, voeren een bittere strijd tegen Ortega.

In zijn campagne bleek Ortega een gedaanteverwisseling te hebben ondergaan. Hij was nu in Jezus, en in zijn speeches had de revolutie plaats gemaakt voor God. Die religieuze overtuiging leidde ertoe dat Nicaragua nu een van de strengste anti-abortuswetten in de wereld heeft.

Er gaan hardnekkige geruchten dat Daniel ‘gek’ is. Hij lijdt aan een geheimzinnige ziekte waarvoor hij een paar keer per jaar in Cuba wordt behandeld. De werkelijke machthebber is zijn vrouw Rosario Murillo, een soort overjarige reli-hippie.

Door hun autoritaire aanpak heeft het echtpaar nauwelijks nog vrienden over. Ooit was Nicaragua het troetelkind van de internationale ontwikkelingshulp, maar nu ligt de regering overhoop met alle ngo’s, hulporganisaties en donorlanden. Volgens de president nemen die allemaal deel aan een groot complot tegen hem.

De Verenigde Staten hebben alle hulp stopgezet en de EU heeft de begrotingssteun gestaakt. Nadat enkele oppositiepartijen vorig jaar werden verboden, halveerde Nederland de steun. En na de frauduleuze gemeenteraadsverkiezingen van november draaide minister Koenders de kraan geheel dicht.

Hoewel hij Nicaragua met de dag verder de afgrond in drijft, blijft Daniel Ortega overtuigd van zijn roeping. Daarom bereidt hij als zoveel collega’s in de regio een grondwetswijziging voor die herverkiezing mogelijk maakt. Mocht dat niet lukken, dan houdt hij de Poetin-variant achter de hand: ‘Dan kan ik nog altijd aanblijven als premier.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden