Ida

Jonge non en verbitterde communiste op zoek naar hun verleden.

DRAMA

Regie Pawel Pawlikowski

Met Agata Trzebuchowska, Agata Kulesza, Dawid Ogrodnik

In 9 zalen

4 sterren

Soms roept een filmpersonage een eigen filmstijl op. Zo ook de titelheldin uit Pawel Pawlikowski's prachtige drama Ida. Een jonge Poolse novice is ze, die begin zestiger jaren op het punt staat non te worden. Haar moeder-overste heeft echter een dringend advies aan Ida: voordat ze haar geloften aflegt, moet ze eerst haar enige nog levende familielid ontmoeten. Dus bezoekt Ida haar tante Wanda, een vrouw die ooit een reputatie had als keiharde communistische officier van justitie, en zich nu verbitterd maar zo elegant mogelijk door het leven sleept.


Ida, vertelt Wanda, is eigenlijk joods, en in de oorlog werden haar op het platteland ondergedoken ouders in het geheim omgebracht. Door wie en waarom, en waar hun lijken begraven zijn, is vooralsnog onduidelijk.


Ida hoort het schijnbaar onbewogen aan, haar gezicht zo strak als haar gladgestreken nonnenkap. Ook als ze met Wanda op zoek gaat naar de waarheid, reizend door het platteland en logerend in hotels, blijft ze beheerst en zwijgzaam - alsof ze een toevallige passant in haar eigen geschiedenis is.


Naar die houding heeft Pawlikowski het uiterlijk van zijn eerste Poolse film gemodelleerd: het veelbekroonde Ida is gedraaid in (oogstrelend) zwart-wit en in een sobere beeldverhouding (denk aan de tv's van vroeger), er is nauwelijks muziek en de camera beweegt vrijwel nooit. Een film dus, die net zo ascetisch en stil is als zijn protagonist.


Natuurlijk vermoed je dat er méér in Ida omgaat. De stijl van de film doet de onopvallende momenten van ontroering en emotie juist extra sterk uitkomen, zoals wanneer Ida in haar hotel voorzichtig toenadering zoekt bij een jonge rockmuzikant en niet weet hoe ze moet reageren als hij haar bij hun afscheid op de wang zoent.


De kale aanpak krijgt herhaaldelijk ook iets droogkomisch, bijvoorbeeld als Wanda met een flinke slok op gaat rijden en Pawlikowski meteen snijdt naar een shot waarin haar auto met paard en wagen uit de greppel wordt gesleept. Doordat hij de film stilistisch gezien in een soort nul-stand houdt, kan hij vloeiend schakelen tussen genres, sferen en thema's: gaat Ida het ene moment nog over de gruwelen van de Holocaust, het volgende kijk je naar een bedeesd-tedere buddy- en roadmovie.


Ida overtuigt in alle registers en de formidabele actrices gaan moeiteloos mee in de stemmingwisselingen. Razend knap ook hoe debutante Agata Trzebuchowska (Ida) en Agata Kulesza (Wanda) de grote verschillen tussen hun personages uitspelen en toch ingetogen blijven, zonder dat de relatie tussen Ida en Wanda te karikaturaal of symbolisch wordt. 'De hoer en het heilige boontje', noemt Wanda zichzelf en haar nicht aan het begin van de film. Maar je ziet vooral twee vrouwen die met hun tragische verleden in het reine proberen tekomen en daar simpelweg hun eigen methodes voor kiezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden