Iconische film-noir

Misschien is het een harde noot om te kraken, zo op de vroege middag en zonder ondertiteling. Maar ook als je het verhaal van Farewell, My Lovely niet helemaal (of helemaal niet) kunt volgen, blijft het een iconische film noir van het allerhoogste niveau. Het rond afgegleden rechtsdienaars, fatale vrouwen en duistere stadsdecors draaiende misdaadgenre was net op gang gekomen toen regisseur Edward Dmytryk de gelijknamige roman van Raymond Chandler ter hand nam, en detective Philip Marlowe op een lang, kronkelig pad door de onderwereld stuurde.


Dat avontuur begint tamelijk overzichtelijk met een bonkige vechtersbaas die Marlowe opdracht geeft diens verloren liefje op te speuren. Maar wanneer zich met de diefstal van een peperdure halsketting een tweede zaak aandient, zijn de intriges al snel niet meer te overzien. Gelukkig dat Marlowe het van de ene klap op de volgende zoen ook zelf vaak niet meer weet. 'Hoe voel je je?', wordt hem tijdens een vermoeiend verhoor gevraagd. 'Als een eend in een schiettent', antwoordt hij gevat.


De film zit barstensvol met zulke door drank, geweld en seks gesmeerde dialogen, die door de acteurs zo perfect worden opgediend dat je gaat geloven dat in de jaren veertig iedereen zo met elkaar praatte. Het expressionistische camerawerk zaait de decors vol dreigende schaduwpartijen, terwijl er weinig andere films zijn waarin sigarettenrook zo weldadig omhoog kringelt tegen een zwarte achtergrond. En dat een film die zo stoer en stijlvol is gemakkelijk maling kan hebben aan een strakke plot, blijkt wel uit het feit dat je die halsketting waar iedereen zo naarstig naar zoekt, nooit te zien krijgt. Dáár haalde Quentin Tarantino het mysterieuze gloeiende koffertje uit Pulp Fiction (1994) dus vandaan.


Farewell, My Lovely (Edward Dmytryk, 1944)


BBC 2, 13.40-15.15 uur.


Johnny English

(Peter Howitt, 2003). Rowan Atkinson als stuntelige geheim agent in een James Bond-parodie. Nadat hij een aanslag op zijn afdeling niet heeft weten te vermijden, blijft English als enige over om een complot tegen het Britse koningshuis te stoppen. John Malkovich speelt met wuft grijs haar en Frans accent tamelijk lollig de slechterik die koning van Engeland wil worden en af en toe geeft regisseur Howitt een geslaagde absurde draai aan de toch al onzinnige actiescènes die je bij James Bond tegenkomt. Maar het grootste pluspunt blijft toch Atkinsons acrobatische gezichtsmimiek. Kreeg in 2011 een overbodig vervolg met Johnny English Reborn.


RTL 7, 20.30-22.15 uur.


We Own the Night

(James Gray, 2007). Na The Yards (1999) zijn Joaquin Phoenix en Mark Wahlberg voor de tweede keer in een speelfilm van regisseur-scenarist James Gray te zien. Phoenix beheert een nachtclub waar bijzonder louche deals worden gesloten; nadat zijn bij de NYPD werkende broer (Wahlberg) een inval heeft gedaan, moet hij de levensgevaarlijke keuze tussen politie en onderwereld maken. De plot is vaak eerder symbolisch dan geloofwaardig, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door de sterke sfeer, het gedragen acteerwerk en enkele effectief gedraaide actiescènes; hoogtepunt is de chaotische auto-achtervolging in de regen, waarbij het steeds luidere gezoef van de ruitenwissers op de geluidsband misschien nog wel voor de meeste spanning zorgt. De suggestieve titel ontleent de film aan het motto van de in 2002 opgeheven Street Crime Unit van de New Yorkse politie.


Veronica, 23.15-1.30 uur.


Hoofdrolspeler Dick Powell was tot aan Farewell, My Lovely vooral in komedies en musicals te zien. Omdat de studio de oorspronkelijke titel nog te veel naar musicals vond klinken, werd de film uitgebracht als Murder, My Sweet.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden