ICC: Ex-vicepresident Congo schuldig aan misdaden tegen menselijkheid

De voormalige Congolose vicepresident Jean-Pierre Bemba is maandag door het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag schuldig bevonden aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Hij is de hoogstgeplaatste verdachte die veroordeeld werd sinds het ICC in 2002 aan de slag ging.

Jean-Pierre Bemba, de voormalig vicepresident van Congo. Beeld epa

Uniek is ook dat Bemba (1962) veroordeeld werd voor wandaden die door ondergeschikten werden begaan toen hij rebellenleider was. Bovendien valt voor het eerst seksueel misbruik in de ogen van de rechters onder die daden. Openbaar aanklager Fatou Bensouda toonde zich opgetogen over de 'historische' uitspraak, die door de internationale rechters unaniem werd gedaan. Bensouda: 'Deze rechtszaak beklemtoont de noodzaak om seksueel geweld als wapen in een conflict uit te roeien.'

De boomlange, corpulente Bemba liet zijn troepen huishouden tijdens een burgeroorlog in de Centraal-Afrikaanse Republiek in de jaren 2002 en 2003. Volgens het ICC had hij het feitelijke bevel over die troepen, reden waarom hem nu een gevangenisstraf van maximaal dertig jaar boven het hoofd hangt. De strafmaat wordt binnenkort bekendgemaakt. De verdediging had tevergeefs aangevoerd dat losgeslagen strijders zich aan het bevel van Bemba hadden onttrokken.

Verkrachting

De troepen van Bemba maakten zich, met zijn instemming, volgens het ICC schuldig aan oorlogsmisdaden (moord en verkrachting) en misdaden tegen de menselijkheid (moord, verkrachting en plundering).

Bemba is de derde Congolees die door het ICC veroordeeld is. Eerdere uitspraken van het Strafhof golden de rivaliserende rebellenleiders Thomas Lubanga en Germain Katanga. In status deden beiden onder voor Bemba, die de bijnaam 'miniatuur-Mobutu' had een verwijzing naar een van de meest dictatoriale en corrupte Afrikaanse leiders.

Jean-Pierre Bemba staat te boek als een van de rijkste mensen van de Democratische Republiek Congo. Hij verdiende een vermogen met draagbare radio's, commerciële televisie en luchtvaart. Zijn vader was een protegé van de toenmalige Zaïrese leider Mobutu.

Bemba junior vormde zijn rebellenleger begin deze eeuw om tot een politieke partij. Hij was vicepresident in de overgangsregering 2003 tot 2006. In dat laatste jaar nam hij het op als presidentskandidaat op tegen het zittende staatshoofd Jospeh Kabila. Hij verloor, maar schopte het wel tot parlementslid. Volgens zijn verdedigers kon hij om die reden niet voor het Strafhof verschijnen, maar dat oordeelde anders.

Hij werd in 2008 opgepakt in België, op basis van een geheim gehouden aanhoudingsbevel van het ICC. Daarna werd hij overgedragen aan het Strafhof, waar het proces tegen hem in 2010 begon.

Op de duur van het proces is veel kritiek geuit; het Strafhof wordt ook in andere zaken herhaaldelijk traagheid verweten. Volgens openbaar aanklager Bensouda rechtvaardigt de uitkomst van de rechtszaak tegen Bemba de lengte ervan. 'De slachtoffers hebben lang moeten wachten opdat het recht zou zegevieren. Met dit vonnis is dat gebeurd.' Volgens Bensouda heeft het hof ook veel tijd nodig gehad om tot de conclusie te komen dat een krijgsheer verantwoordelijk is voor het wangedrag van zijn troepen, ook als hijzelf geen bloed aan zijn handen zou hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden