I don't like mondays

Fridays, in het geval van de 16 jarige Anthony. Hij stak afgelopen vrijdagmiddag op zijn school de vijftienjarige Wesley dood, voor de ogen van zijn verbijsterde en ontredderde leeftijdgenootjes. Hij zou wel vaker een mes bij zich hebben gehad. Een opgewonden standje en een pestkop, beweren sommigen. Met dat mes, dat hij in zijn schoen bewaarde, stak hij al wel eens fietsbanden lek. Een andere vriend heeft tegenover TV West weer een andere lezing. Anthony zou al langere tijd worden gepest en kreeg het mes 'om zich daarmee te beschermen'. 'Hij werd bedreigd, fysiek en mentaal', stelt hij. 'Hij durfde niet meer naar zijn werk, omdat ze hem opwachtten. Leerlingen van school en ook van buiten.'


Het was alweer een tijdje geleden dat we werden opgeschrikt door bloedig schoolgeweld. We maken ons misschien zorgen om IS geïnspireerde aanslagen, maar een doorslaande, verwarde adolescent is even gevaarlijk, zoals de depressieve Tristan van der V. een aantal jaar geleden bewees.


Wat getroebleerde jonge mensen bezielt die plots tot extreem geweld overgaan, is niet altijd duidelijk. Je zou het misschien in de opspelende puberhormonen kunnen zoeken. Onzekerheid, grote sociale druk om 'erbij' te horen, zelfhaat en haat naar de wereld als zij gepest worden. Of ze zich nu te buiten gaan aan drugs of drankmisbruik, criminaliteit, zichzelf kapotsnijden of rebels dromen van een leven als jihadbruidje; de puberjaren zijn de 'trying age'. Met het soort psychopathologie dat tot moord en doodslag leidt als ergste uitwas.

Schoolgeweld

'I don't like mondays', de hit van de Boomtown Rats, gaat over de ijzingwekkend nietszeggende verklaring voor de moordpartij van de destijds 16-jarige Brenda Ann Spencer. Ze vuurde op 29 januari 1979 een kogelregen af op een basisschool in San Diego, de eerste 'moderne' schoolse moordpartij uit de geschiedenis. Twee doden en negen zwaar gewonden, waaronder acht jonge kinderen.

Berouw had ze niet. Ze had het gedaan omdat ze niet van maandagen hield. Natuurlijk spoorde ze niet en kwam ze uit een disfunctioneel gezin. Een Amerikaans horrorscenario dat hier gelukkig niet zal voorkomen: Ze woonde alleen met haar vuurwapenverslaafde vader, die haar al jaren misbruikte en haar in plaats van de radio waarom ze gevraagd had, met Kerst verrast had met een semi-automatisch wapen. Dat zou ze enkele weken later uit verveling uitproberen op de school waar zij naast woonden. Ze was stoned en dronken, en het schieten op kinderen was 'net als op eendjes in een vijver'. Ze zit nog altijd een levenslange gevangenisstraf uit.

Maar ook in Nederland zijn we de afgelopen jaren opgeschrikt door extreem schoolgeweld. Vuurwapens en messen speelden een rol maar soms volstonden vuisten. Een eermotief speelde bij de eerste schoolschietpartij in Nederland: Een docent en vier leerlingen raakten gewond toen de 17-jarige Ali D. zijn pistool leegschoot op ROC De Leijgraaf in Veghel, in 1999. In 2004 schoot Murat D. conrector Hans van Wieren dood in de kantine van het Haagse Terra College, verbolgen over een schorsing. 2006: een dodelijke steekpartij in Hoogerheide wordt de achtjarige Jesse fataal. In 2007 wordt een 16-jarige jongen voor een school in Alkmaar doodgeslagen door de 17-jarige Pepijn V. Dat jaar steekt op het Technisch College in Amsterdam de 14-jarige Hüseyin P. een 16-jarige klasgenoot dood. Motief: ruzie om een pen.

Veiligheidsregimes

Het is het schrikbeeld van elke ouder dat zijn of haar kind niet veilig is op school. Op veel grote ROC's is het daarom volstrekt vanzelfsprekend de kinderen aan uitgebreide veiligheidsregimes te onderwerpen. Elke ochtend staan drommen geitende pubers te dringen voor de detectiepoortjes. Beveiligers werpen een snelle, professionele blik in hun schooltassen. Wie zich verdacht gedraagt wordt gefouilleerd; het is net Schiphol. Ik had er moeite mee, zowel met de anonieme massaliteit van de onderwijsfabrieken als met het feit dat kinderen door zo'n straf beveiligingsbeleid in principe geleerd werd dat ze bij voorbaat verdacht waren. Maar misschien ben ik naïef.

Het Corbulo College was nu juist een ander vmbo. De Voorburgse school voor Techniek en Economie koesterde haar kleinschaligheid en bergt slechts 350 leerlingen. Alles ademt onschuld. Men wil kinderen 'leren zó met anderen om te gaan, zoals je zelf ook behandeld wilt worden', staat er aandoenlijk op hun site.

Men heeft er geen detectiepoortjes. Heeft er, uit pure liefde voor kinderen, geen rekening mee gehouden dat er jongeren zijn die, schijnbaar uit het niets, gewoon niet van een bepaalde dag in de week houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.