Hysterische esthetiek

Het contrast met buiten kon niet groter zijn. Hier, zo is duidelijk, komen we in een ander universum.

De aanhouder wint: al drie jaar geleden bestookte tentoonstellingsmaker Gerben Willers de kunstenaar Ryan Trecartin met verzoeken om te komen exposeren in de kleine, dwarse kunstruimte Showroom MAMA in Rotterdam. Kijk eens naar het reisschema van Trecartin: van PS1 in New York naar het MOCA in Los Angeles en van het Musée d'Art Moderne in Parijs naar Istanbul en Stockholm - in alle grote musea werd hij de afgelopen twee jaar binnengehaald als de nieuwste belofte.

De 'first genius of the YouTube age' of de 'Michelangelo of Facebook' (aldus Amerikaanse artblogs), nu dus met negen nieuwe werken in een driekamerexpositie in Rotterdam.

Ter plekke werd nog het tiende werk gemaakt: een geluidsscore van twee uur die nu door de ruimte van MAMA schalt. Als een filmscore legt het geluid, nu eens vol suspense en dan weer nerveus, verband tussen de huiskamer met video en twee beeldengroepen die staan opgesteld op kamerbreed tapijt in een mosgroen geschilderde ruimte. Het contrast met buiten kon niet groter zijn. Hier, zo is duidelijk, komen we in een ander universum.

Dat universum is hyper-Amerikaans, maar we kennen het wel. Dit is de wereld van meisjes die met gestreken haren hun hoofd horizontaal laten wiebelen, hun ogen opslaan, zuchten en 'duh' of 'boeie' snauwen. Het eerst denk je aan slecht gedubde Amerikaanse tienerseries waarin iedereen de hele tijd geïrriteerd is. Maar dan met een nog knotsgekker gekleurd intereur, het spreektempo en stemhoogte flink opgeschroefd, met tien beeldwisselingen per seconde en kaders en teksten die het beeld doorkruisen.

Wie de video The Re'Search van veertig minuten uitzit, komt volledig opgefokt van de bank. Een bende tieners, waaronder Trecartin zelf in een dubbelrol als het verzenuwde muurbloempje Wait én als parelmoer gespoten kunstenaar/halfgod, verbouwt een luxe villa tot bouwval en kwekt intussen onafgebroken in de camera - ook als ze met elkaar praten. 'I live in whatever reality' zegt er een, of: 'I design things. I'm really into the third world right now'.

Het is de esthetiek en de spreektrant van iedereen die, Facebook- en Twitter ademend, de hele dag bezig is zichzelf een houding en een rol te geven. Altijd en overal, '24/7', zoals de tatoeage op de enkel van één van Trecartins modellen luidt, deze maand in het kunstblad Metropolis M te zien.

Ryan Trecartin werd, al snel samenwerkend met Lizzie Fitch, bekend met deze hysterische video's die zo goed de opgepepte stijl van de online generatie vastleggen. Een beetje voorspelbaar werden zijn video's ook, al is geen seconde hetzelfde. Weer die verkleedpartijen, schatplichtig aan Paul Mc Carthy en Matthew Barney. Weer die Andy Warhol-wijsheden: 'Am I overexisting or am I over existing? That's the dilemma.'

Showroom MAMA kreeg de expositie door de nadruk te leggen op het collectieve van Trecartins werk. Trecartin, Lizzie Fitch en de kunstenaars die ze, als in The Factory van Warhol, om zich heen verzamelden, kunnen nog veel meer dan video's maken.

Van de twee series sculpturen die in MAMA staan is die met grote, architecturale vormen de meest raadselachtige. Dakkapel, schuifraam, dakgoot en prullenbak zijn aan elkaar gegroeid tot een nutteloze vorm die weggewaaid lijkt uit een computerspel. In pixels verbrokkeld en weer verkeerd aan elkaar gemaakt. In projectie op de muur heeft gastkunstenaar Rhett LaRue de vorm weer een nieuwe functie gegeven, als een draagbaar pakketje dat je overal mee naartoe kunt nemen. Niet alleen de mensen, zelfs de huizen zijn in de optiek van Trecartin en co volledig ontspoord en op drift. En waar gaat het dan naartoe?

Ryan Trecartin (Texas 1981) werd een jaar na zijn afstuderen aan de Rhode island School of Design, luidkeels toegejuicht op het New York Underground Festival. Zijn afstudeerfilm A Family Finds Entertainment (2004) bezorgde hem vroege roem. Deze combinatie van hysterische sitcom/realityshow, Facebook-esthetiek en met piepstemmetjes gedebiteerde tienerwijsheden, vielen de kijkers rauw op het dak.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden