Hypotheekbubbel

Nu het piramidespel op de huizenmarkt uit is, betaalt Nederland de prijs voor kortzichtig beleid en lafheid.


Het rapport Kosten Koper van de tijdelijke commissie huizenprijzen van de Tweede Kamer is verdienstelijk, maar komt tien tot vijftien jaar te laat. Toen de huizenprijzen explodeerden had de Kamer moeten ingrijpen. Maar politici deden niets, omdat ze geloofden in marktwerking of hun kiezers niet tegen de haren durfden in te strijken. Nu betaalt Nederland de prijs voor kortzichtigheid, opportunisme en zelfs lafheid: de woningmarkt creëerde eerst een bubbel, daarna een extra diepe recessie.


Het rapport is vooral interessant als studie van een echec van een generatie politieke leiders, die meende dat het reguleren van de hypotheekmarkt best aan de banken zelf kon worden overgelaten. Het gevolg: banken leenden steeds meer geld uit, waardoor de prijzen werden opgedreven.


Die prijsstijgingen werden verder aangejaagd door de hypotheekrenteaftrek. Daar durfden politici niets aan te doen, hoewel uit onderzoek bleek dat veel burgers best begrip zouden hebben voor een ingreep.


Natuurlijk speelden de huizenkopers zelf ook een rol. Sommige mensen leenden meer dan goed voor hen was. Maar ze werden hiertoe verleid door banken die hun zorgplicht ernstig hebben verwaarloosd. Bovendien hadden vooral jonge kopers, die tegen het einde van de bubbel instapten, vaak weinig keus.


In een democratie zijn burgers altijd medeverantwoordelijk voor het gevoerde beleid. Niettemin hebben politici een grotere verantwoordelijkheid. Zij zijn immers gekozen omdat ze geacht worden kennis van zaken te hebben en risico's te kunnen inschatten. De politici waren deels verblind door hun geloof in marktwerking, deels te laf om hun kiezers de onaangename boodschap te vertellen dat het zo niet langer kon.


Nu de woningmarkt geklapt is, zitten veel mensen met een huis dat ze niet kwijtraken, waarbij sommigen een hoge restschuld dreigen op te lopen. Terecht, maar veel te laat heeft het huidige kabinet maatregelen genomen om het lenen voor een woning te beperken. Op korte termijn valt weinig verbetering te verwachten. De schade is vanaf de jaren negentig door vorige kabinetten aangericht. Als een piramidespel uiteenspat, valt niet te ontkomen aan een dip waarin partijen hun verlies moeten nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden