Huwelijksgeluk is voor derden vaak niet om aan te zien

Huwelijksgeluk is geen gezicht, aldus Arjan Peters. Maar James Salter en Sjoerd Kuyper hebben er mooie woorden voor.

Beeld Lisa Klaverstijn & Marie Wanders

Beschouwingen over 'hoe fictie werkt', of lezingen met de titel 'Hoe schrijf je een roman?', doen het altijd goed bij lezers die blijven hopen op de geheime receptuur voor blinkende meesterproeven. Weinigen nemen genoegen met de harde waarheid: om te weten wat een perfect verhaal is, moet je perfecte verhalen lezen. Die laten zien hoe je dat doet. En door hun volmaaktheid delen ze in één moeite door doffe dreunen uit aan de brekebenen die anders al te lang door docenten worden voorzien van valse hoop, in de vorm van schrijftips.

De drie korte lezingen die James Salter (1925-2015) als tachtiger hield voor de Universiteit van Virginia, en die nu door Peter Verstegen zijn vertaald als De kunst van fictie (De Bezige Bij; €16,99), bevatten vooral opmerkingen over zijn bronnen ('Nabokov schreef zoals hij sprak, alleen beter') en toelichtingen bij zijn eigen werk.

De aspirant-schrijver heeft er niet veel aan, maar de liefhebber van Salters schrijfkunst kan regelmatig applaudisseren.

Neem zijn omschrijving van de roman Light Years (1975), gebaseerd op herinneringen aan het vervluchtigde begin van zijn huwelijk: 'Alles wat niet is opgeschreven verdwijnt, afgezien van bepaalde momenten, mensen, dagen die blijven. De dieren gaan dood, het huis wordt verkocht, de kinderen zijn groot, ja, ook het echtpaar zelf is verdwenen, en toch is er dit gedicht.'

Dat alleen is al fraai, dat hij zijn roman met het minder prozaïsche woord gedicht bedeelt.

Pas toen het was vervaagd, kon hij het gevoel in woorden pakken, en daar weer over vertellen in de laatste lezing, die 'Leven in de kunst' heet.

Hoe dat er op het moment zelf uit kan zien, toont het Bergense echtpaar Margje Kuyper (1952) en Sjoerd Kuyper (1952) in hun gezamenlijke productie die Mooi leven heet, met geschilderde landschappen van haar en gedichten van hem (Hoogland & Van Klaveren; €17,50).

Zij laat de mensen van haar doeken weg, hij is de mens die haar en de dingen liefheeft zolang dat mag: 'Het is zo stil,/ ik hoor mijn hart slaan/ als de laatste trein.// Al wat ik wil, mijn lief,/ niet meegaan,/ hier nog even zijn.'

Huwelijksgeluk is, hoezeer eenieder ook vergund, voor derden vaak niet om aan te zien. Maar dit is iets anders. Zij penseelt het mooie leven waar hij zich aan vastklampt.

Nu het nog kan. En voordat het alleen nog woorden zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.