'Hunebed behoort niet achter een hek'

Een hunebed bij Emmen is deze week zwaar beschadigd geraakt door vandalisme. Moet er voortaan maar een hek om deze monumenten worden gezet? Boswachter Kruidhof vindt van niet.

© Marcel van den Bergh / Volkskrant

Van de tien hunebedden die boswachter Geerling Kruidhof onder zijn hoede heeft, geeft D45 aan de rand van Emmen traditioneel de meeste trammelant. Emmense jongeren drinken er graag een biertje.

Hakenkruizen
Onder de grote deksteen vindt hij slapende zwervers. Regelmatig zijn de stenen beklad, met hakenkruizen, namen. Pas nog kladde een wraakzuchtige man het 06-nummer van zijn ex erop. In de winter waren eens alle stenen roze. Maar een geknapte deksteen? In de vijfentwintig jaar dat Kruidhof in bosgebied de Emmerdennen rondloopt, heeft hij zoiets niet eerder meegemaakt.

Woensdag trof hij de ravage aan. De grootste deksteen - van zo'n drie bij vier meter, op sommige plekken wel een halve meter dik - was doormidden. Oorzaak: een vuurtje. In plaats van een horizontale steen, liggen er sindsdien twee schuine. 'Het dak is stuk. Als een piramide zonder punt, zegt Kruidhof. Een goede vergelijking, vindt hij. Hunebedden als de Nederlandse piramides. Met hun 5000 jaar zijn het immers de oudste monumenten van het land.

Twee dagen nadat de schade is ontdekt, omsluiten twee meter hoge dranghekken in betonblokken het hunebed. De hekken zijn aan elkaar geklonken, op slot. Twee boswachters hangen bordjes eraan met 'Verboden Toegang' en 'Niet betreden'. Na de zomer wordt de deksteen gerepareerd met lijm en stalen pinnen, die reparatie zal zo'n 15.000 euro kosten. Tot die tijd mag niemand erbij, zodat er geen verdere schade aan de breuklijn komt.

Klimmen
Geen gezicht, vindt Kruidhof. 'Is dit nu het beeld van hunebedden de komende tijd?' Een wandelaarster die haar hond uitlaat, komt bij het hek staan. 'Triest hoor.' Haar kleinkinderen komen hier altijd op klimmen. 'Het ligt er normaal zo prachtig bij, op de heuvel.' Voor beiden is het duidelijk: een hunebed tussen hekken is geen optie.

Bezoekers moeten de voorouderlijke graven kunnen 'beleven', zeggen ook andere betrokkenen. Plannen om ze weer onder het zand te laten verdwijnen of af te schermen met hekken, vinden daarom nooit veel bijval. Maar met de 'open' status is het hunebed een kwetsbaar monument. Toen twee jaar geleden na een golf van vuurtjes en bekladdingen ook het hunebed bij Exloo paars en oranje zag, besloot de Hunebeddenbeheergroep een 'EHBO' voor hunebedden te maken.

Een gele map die elke boswachter in zijn fourwheeldrive heeft liggen. Wat te doen bij beschadiging door verf, door vuur, bij afgeschoven en omgeduwde stenen of illegale graverij. Stap één luidt altijd: bel de provinciaal archeoloog.

Zeldzaamheid
Wijnand van der Sanden heeft een uitzonderlijke week achter de rug. Maar liefst twee keer moest hij, als provinciaal archeoloog, uitrukken om schade na een vuurincident te inventariseren. Maar de losse schilfer van D8 in Amloo viel in het niet bij wat hij een dag later zag. Een geknapte deksteen is in de wereld van het hunebeddenvandalisme een zeldzaamheid. Slechts een keer eerder maakte Van Sanden het mee, in 1997.

Van der Sanden werkt, samen met twee vrijwilligers, aan een inventarisatie van vernielingen aan hunebedde
n sinds 1734. In dat jaar werden de hunebedden onder de Drentse monumentenwet voor het eerst aangemerkt als monumenten. 'Sindsdien is er ook vandalisme.' Vanaf de muur kijkt de 'vader van de hunebedden', Albert van Giffen, die in het interbellum de stand van het Nederlandse hunebed in kaart bracht, met borstelige wenkbrauwen toe.

Uit zijn map met 'Hunebedvandalisme' haalt Van der Sanden een knipsel uit de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 19 maart 1889. Vermeld staat: 'een der dikste steenen' die gebarsten is, ten gevolge van een vuurtje, aangestoken door 'kwaadwilligen', of 'onbezonnen knapen'. Van der Sanden: 'In honderd jaar is er weinig veranderd.' Voorlichten en goed opletten, dat is het enige dat je kunt doen, concludeert hij.

Politie
Bij het hunebed in de Emmerdennen haalde Staatsbosbeheer een jaar geleden de picknicktafels weg. Zo nodigt de open plek, op minder dan een kilometer afstand van de stad, minder uit tot rondhangen, hoopt Kruidhof. Hij loopt er zelf regelmatig langs, en ook de politie heeft de grafheuvel opgenomen in zijn ronde. Extra patrouilles volgen nog. 'Maar het houdt een keer op ', zegt Kruidhof, 'je kunt er niet dag en nacht bij zitten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden