Hun Sen zet gevecht met VN over tribunaal voor Rode Khmers voort

Met het opzeggen van de medewerking van de Verenigde Naties aan een tribunaal voor de Rode-Khmers in Cambodja heeft secretaris-generaal Kofi Annan de knuppel in het hoenderhok gegooid....

Premier Hun Sen van Cambodja noemt het 'de zoveelste fout van een organisatie die de Rode Khmers altijd hebben erkend als de legitieme regering'. Hun Sen heeft de VN nooit vergeven dat die de zetel van Cambodja in de Algemene Vergadering bleven toewijzen aan een neef van Rode-Khmerleider Pol Pot, nog jaren nadat diens schrikbewind (verantwoordelijk voor de dood van naar schatting 1,7 miljoen Cambodjanen) door het Vietnamese leger was verdreven.

Hun Sen wil de deur nog twee of drie maanden openhouden voor nieuw overleg met de VN - iets wat de VS graag zouden aanmoedigen. Maar juridisch adviseur Hans Corell, die jarenlang namens de VN de moeizame onderhandelingen met Cambodja heeft gevoerd, acht het 'niet waarschijnlijk' dat de impasse nog in goed overleg kan worden opgelost.

Nu had Hun Sen hem de laatste maanden ook geen enkele ruimte meer gelaten. 'Ik wil maar één antwoord van de VN: ja of nee', zei hij over de formule die hij in augustus aanbood . Het antwoord dat hij vrijdag kreeg was een duidelijk nee: het tribunaal zoals Hun Sen dat wil 'biedt geen garantie voor neutraliteit, objectiviteit en onpartijdigheid'.

Die formule voorziet niet in een internationaal tribunaal, omdat Cambodja volgens Hun Sen heel goed in staat is zijn eigen boontjes te doppen. Maar het kon ook niet uitsluitend aan de Cambodjaanse rechters worden overgelaten, want de hele staande magistratuur is benoemd door Hun Sens post-communistische CPP . De Cambodjaanse justitie staat dan ook bekend als partijdig, onbekwaam en omkoopbaar. Zelfs Hun Sens coalitiepartner prins Norodom Ranariddh vindt een zuiver Cambodjaans tribunaal niet geloofwaardig.

Daarom kwam Hun Sen - op instigatie van de VS - aanzetten met een ingewikkelde formule: een speciale rechtbank bestaande uit drie Cambodjaanse en twee internationale rechters, waarbij ieder vonnis de instemming van minstens vier rechters zou vergen .

Er bleef echter frictie bestaan op het punt van de dagvaardingen en de eventuele amnestie. Uiteindelijk heeft Cambodja, 23 jaar na de val van het Rode-Khmerbewind (1975-'79), nog maar twee verdachten in voorarrest: Kaing Kek Ieu (alias Deuch), hoofd van een foltercentrum waar bijna 17 duizend mensen zijn vermoord, en Ta Mok, een beruchte sectorcommandant van het guerrillaleger. Pol Pot zelf is inmiddels overleden. En al zijn handlangers die sinds 1996 zijn opgedoken uit de jungle genieten van een onbezorgde oude dag , onkwetsbaar geworden door de amnestie die Hun Sen hun bij hun 'overgave' heeft verleend.

Ook als de Verenigde Naties voet bij stuk houden en niet meewerken aan een Rode-Khmertribunaal weet de Cambodjaanse premier wel een oplossing: 'Dan zullen wij de landen die wel willen meedoen uitnodigen rechters en aanklagers te sturen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden