Hun Sen blijft nog wel even premier

Oppositieleider Sam Rainsy is razend populair, maar zijn kans om zondag de verkiezingen te winnen is nihil. Premier Hun Sen weet hoe hij zijn tegenstanders onschadelijk moet maken.

JAKARTA - Oppositieleider Sam Rainsy lijkt bezig aan een zegetocht. Waar hij zich vertoont in Cambodja zijn er tienduizenden mensen op de been om hem toe te juichen. Toen hij een week geleden terugkeerde uit ballingschap waren het er zelfs meer dan honderdduizend. Zijn aanhangers schreeuwen 'Verandering! Verandering!', en rijden uitgelaten op hun brommers door de straten. Toch twijfelen weinig mensen eraan dat premier Hun Sen, die al 28 jaar aan de macht is, zondag opnieuw de verkiezingen gaat winnen.


Cambodja voldoet aan de definitie van een democratie: er zijn verkiezingen, er is een oppositie en er zijn enkele min of meer vrije media. Maar daarmee is meteen ook bijna alles gezegd. In werkelijkheid gaat het er in Cambodja weinig democratisch aan toe. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch noemt Hun Sens bewind in een recent rapport 'gewelddadig en autoritair'.


In de campagne concentreert Hun Sen zich op de stabiliteit en de economische vooruitgang van de afgelopen 28 jaar. Cambodja is nog steeds een van de armste landen van de regio Zuidoost Azië, maar de economie groeit wel gestaag, met 7 procent per jaar.


De oppositie hamert op de groeiende ongelijkheid in het land, waar de rijken steeds rijker worden en de armen armer, en corruptie en nepotisme alleen maar toenemen. Deze thema's spreken niet alleen jongeren aan, maar ook de steeds mondiger wordende werkers in de textielfabrieken. Dat zijn de krachten waar de oppositie op mikt. De helft van de kiezers is jonger dan 25, en in de textielfabrieken alleen al werken bijna een half miljoen mensen.


Sam Rainsy is de onbetwiste leider van de oppositie en zijn populariteit is Hun Sen een doorn in het oog. Al een paar keer is Rainsy via de rechtbank politiek onschadelijk gemaakt. De laatste keer gebeurde dat in 2009, toen hij in een omstreden proces tot elf jaar gevangenisstraf werd veroordeeld. Rainsy vluchtte naar Frankrijk en leefde daar vier jaar in ballingschap.


Vorige week verleende koning Norodom Sihamoni de oppositieleider gratie, waardoor de hij nog net voor de verkiezingen als een vrij man kon terugkeren naar Cambodja. De aanvraag van deze gratie was ondertekend door Hun Sen en maakte deel uit van diens verkiezingsstrategie. De premier had zich van zijn beste kant laten zien en Rainsy kon een weekje campagne voeren, maar verder niets. De oppositieleider is niet eens kandidaat voor een zetel: de nationale kiescommissie weigert hem toe te laten tot de kandidatenlijst, omdat de deadline voor aanmelding is verlopen.


Rainsy's terugkeer heeft de oppositie desondanks toch een enorme duw in de rug gegeven. De campagne kwam ineens tot leven en trok de massa's die nodig zijn om bij deze verkiezingen nog iets voor elkaar te krijgen. Maar Rainsy moet enorme hindernissen overwinnen. Hun Sen beheerst de kiescommissie en de nationale media, en gebruikt die zoals het hem uitkomt. Hun Sen zou bovendien Hun Sen niet zijn als hij niet ook alle andere registers zou opentrekken om te verhinderen dat de oppositie te groot zal worden.


De oppositie krijgt nauwelijks toegang tot de Cambodjaanse televisie die onder controle staat van Hun Sen. Onafhankelijke waarnemers melden bovendien grootschalig geknoei met kieslijsten: 1 miljoen kiezers zouden hun naam niet op die lijsten hebben teruggevonden, terwijl wel 1 miljoen niet bestaande 'spookkiezers' aan de lijsten zouden zijn toegevoegd. Op een totaal van 9,5 miljoen kiezers zijn dat schrikbarende cijfers en als de 'spookkiezers' op 28 juli toevallig allemaal op Hun Sen stemmen, kunnen zij makkelijk de doorslag geven.


Ook bij de vorige verkiezingen, in 2008, is op grote schaal geknoeid. Waarnemers van de Europese Unie hadden destijds vernietigende kritiek op de gang van zaken, maar daar is niets mee gedaan. De EU stuurt dit jaar niet eens meer waarnemers, omdat dat toch geen zin heeft.


Berichten over het geknoei en de uitsluiting van Rainsy leiden tot geruchten over mogelijke onrust na de verkiezingen. Die geruchten zijn op een populair radiostation gepareerd met het gerucht dat het leger klaar staat voor een coup, in het geval de oppositie de verkiezingen wint.


Hun Sen heeft aangekondigd dat hij nog vijftien jaar premier wil blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden