Humor blijft botsen met islam

Acteur/cabaretier Hans Teeuwen zou een solidariteitsactie willen opzetten voor zijn collega Jansen, die vanwege islamgrappen met de dood is bedreigd....

Maar Teeuwen vindt het ‘heel moeilijk’ een beroep te doen op zijn vakbroeders. Immers, door de aandacht te vestigen op ‘strijders voor het vrije woord’ die zeggen door te willen gaan met grappen over de islam, roep je intimidatie over hen af. Teeuwen: ‘De speellijsten geven precies aan waar de cabaretiers op een bepaalde datum zijn. Een of twee dreigtelefoontjes kunnen er al voor zorgen dat de voorstelling wordt afgelast.’

Teeuwen werpt zich op als woordvoerder van het cabaretduo Ewout Jansen en Etiënne Kemerink om de aandacht van hen af te leiden. Het waren niet de specifieke islam-grappen van het duo, die de toorn hebben gewekt van moslims. Er zijn doodsbedreigingen die zich richten tegen elke vorm van humor of satire over de islam. Daarom ook hebben Ewout en Etienne Nederlandse cabaretiers opgeroepen collectief aangifte te doen tegen het voormalig bestuurslid Kabli van de Amsterdamse As Soenna-moskee en tegen het huidige bestuur.

Kabli zei eind januari tegen een verslaggever van het studentenblad Folia dat iedere moslim verplicht is te reageren wanneer grapjes worden gemaakt over de islam. Dergelijke grappen zijn haram (islamitisch verwerpelijk). Wanneer een cabaretier, ondanks herhaalde waarschuwingen, toch doorgaat met zijn ‘misplaatste’ humor, moet deze volgens Kabli worden geslagen en uiteindelijk gedood.

Een verspreking was deze uitspraak van Kabli niet. De Folia-verslaggever heeft het voormalige bestuurslid uitvoerig aan de tand gevoeld over humor en het islamitisch geloof. Dat interview van bijna een half uur is te beluisteren op de site EwoutenEtienne.nl. Kabli kent de Nederlandse situatie goed. Hij vindt dat cabaretiers, net als Wim Sonneveld en Toon Hermans vroeger, zich verre moeten houden van de islam. Moslims staan volgens Kabli ‘machteloos’ tegenover respectloze kleinkunstenaars. Ze kunnen naar de rechter stappen, maar die zal als niet-moslim niets doen om de islam te beschermen.

Dat Theo van Gogh, die ondanks dreigbrieven toch doorging met het bekritiseren van de islam, uiteindelijk is omgelegd, vindt Kabli begrijpelijk. Ook al voegt hij eraan toe dat islam-criticasters doden, eigenlijk alleen mag in een islamitisch land, waar de sharia geldt.

Ewout Jansen probeerde in een ‘verzoeningsgesprek’ met de As Soenna-moskee te achterhalen of hij nu wel of niet mag worden gedood vanwege zijn grappen. Een duidelijk antwoord kreeg hij niet van het moskeebestuur. De imam liet weten niet bevoegd te zijn daarover een fatwa uit te vaardigen. Hij zou de kwestie wel aan een moefti (islamitisch rechtsgeleerde) willen voorleggen.

Het Openbaar Ministerie onderzoekt nu of Kabli en het moskeebestuur vanwege de bedreigingen vervolgd kunnen worden. Hans Teeuwen vraagt zich af of een vervolging een oplossing wel dichterbij brengt. Vanwege de intimidatie is al sprake van zelfcensuur, meent hij. Teeuwen: ‘Er zijn cabaretiers die de confrontatie niet willen. Die vinden dat het eerst rustig moet worden. Anderen halen hun schouders op en zeggen dat de wereld nu eenmaal zo is, dat je niet alles kunt zeggen. Weer anderen beweren dat ze wel degelijk alles kunnen zeggen. De neuzen staan niet dezelfde kant op.’

De website Marokko.nl vroeg in een peiling of Jansen nu wel of niet moet worden gedood. De peiling, die inmiddels op aandringen van een deelraadbestuurder is verwijderd, wees uit dat 30 procent vond dat de cabaretier dood moest. ‘Gelukkig vond een kleine meerderheid, 51 procent, dat ik mag blijven leven’, reageert Jansen.

De rel rond zijn programma, dat maar voor een klein deel over de islam gaat en geen harde grappen bevat, heeft vervelende consequenties. Twee scholen annuleerden een optreden.

Voor hun nieuwe programma, dat als thema wel de islam heeft en dat in september begint, zijn vooralsnog geen boekingen binnen.

‘Er is sprake van een patstelling’, concludeert Teeuwen somber. ‘Grappenmakers over de islam lopen het risico door theaters te worden gemeden. Het enige dat helpt, denk ik, is een protest uit de moslimgemeenschap zelf.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden