Humeurmanagement

Van onze ondeugden komen we nooit af, betoogt René Gude. Niet erg, zolang we het midden weten te vinden.

Wilma de Rek: Stand-up filosoof - de antwoorden van René Gude

ISWV Uitgevers; 160 pagina's; euro 14,95.


'Is hoogmoed de overheersende ondeugd van deze tijd?', vraagt de interviewer. 'Het zou zomaar kunnen', antwoordt de filosoof. 'Maar ook gulzigheid kun je zien als een ondeugd die nu heel heftig is. Er is zoveel te smikkelen, je wilt je overal op storten.'


De interviewer en de filosoof praten over ondeugden. Uiteindelijk bekent de laatste dat zijn grootste ondeugd traagheid is. 'Traag? Jij?', zegt de interviewer. 'Leg eens uit?' De filosoof vertelt dat hij een twijfelaar is. Hij noemt zichzelf kleinmoedig. 'Ik heb een depressievige kant. En ik heb ook last van rancunes, van heftige rancunes.'


Volgens de filosoof René Gude, tot voor kort directeur van de Internationale School voor Wijsbegeerte, komt een mens nooit helemaal van zijn ondeugden af. Dat is niet erg, vindt hij. Het gaat om het vinden van het midden. Deugden zitten altijd tussen twee ondeugden in. Moed bijvoorbeeld, ligt tussen angst en overmoed. Je kunt jezelf trainen in het vinden van het midden, stelt hij. Met behulp van filosofie, maar ook met sport, religie of kunst kun je proberen jezelf in balans te krijgen.


Volkskrant-journalist Wilma de Rek interviewde Gude over het leven en het menselijk tekort. Stand-up filosoof is keurig geordend in drie hoofdvragen: hoe houden we het met de dingen uit? Hoe houden we het met elkaar uit? Hoe houden we het met onszelf uit?


René Gude weet bijna overal een antwoord op en als hij het niet weet, gebruikt hij zijn referentiekader om te laten zien hoe je erover kunt nadenken. Het referentiekader is eenvoudig. De mens heeft twee machtige drijfveren: hij wil bij een groep horen en hij wil er een beetje bovenuit steken. En om tegenslag in het leven op te vangen, heeft hij zijn verstand. Dat kan hem tot stilstand laten komen als de emotie met hem op de loop gaat. Humeurmanagement noemt Gude dit: de vaardigheid om je wil beperkingen op te leggen, zodat je je doelen kunt realiseren.


Stand-up filosoof is een filosofische monoloog, onderbroken door prikkelende vragen. De interviewer is oprecht nieuwsgierig, maar soms iets te snel tevreden met de abstracte kennis van de filosoof. In het hoofdstuk over leiderschap betoogt Gude dat een leider zich kan laten inspireren door sporters, kunstenaars en filosofen. Hoe dan?, wil de lezer weten, maar daar is de volgende vraag al en de filosoof vervolgt met een uiteenzetting over de vier kardinale deugden die Plato trainde op zijn Academie.


Gude schroomt niet voorbeelden uit zijn persoonlijke leven te geven, maar wanneer hij - in de traditie van het Socratische gesprek - de lezer had getrakteerd op concrete observaties uit de wereld van politiek, economie en cultuur, had hij de lezer nog meer overtuigd van de kracht van filosofie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.