HUMANITAIRE VARKENSBAAI

SERVISCHE politie, militairen en paramilitair tuig zijn Kosovo aan het terroriseren. Ze steken dorpen in brand en bestoken ze met granaten, verdrijven duizenden etnische Albanezen uit hun woningen en hebben al tientallen moorden gepleegd....

De omvang van de terreurcampagne is nog niet volledig tot het bewustzijn van de buitenwereld doorgedrongen, omdat Slobodan Milosevic de westerse journalisten het gebied heeft uitgezet en er geen beelden van wat er gebeurt op de tv verschijnen. Maar er zijn voldoende details naar buiten gekomen om duidelijk te maken dat er zich een humanitaire ramp afspeelt.

Eén voorbeeld: donderdag zag een betrouwbare ooggetuige dat vele duizenden burgers gedwongen werden te voet de stad Qirez te verlaten. Servische tanks reden achter een meer dan een kilometer lange rij mannen, vrouwen en kinderen aan. Wat er met hen is gebeurd, is niet bekend.

Een tweede voorbeeld: om tien over één, donderdagnacht, drongen gewapende mannen in zwarte uniformen met Servische politie-insignes het huis in Pristina binnen van Bajram Kelmendi, vooraanstaand advocaat en voorvechter van de mensenrechten. Volgens zijn vrouw schreewden de indringers: 'Jullie hebben vijf seconden om uit je kamer tevoorschijn te komen.'

De politiemannen richtten een ravage in het huis aan, sloegen Kelmendi en namen hem en zijn twee zoons mee. In de vroege ochtend begaf mevrouw Kelmendi zich naar het hoofdbureau van politie, waar ze te horen kreeg dat ze zich met haar problemen maar moest wenden tot de NAVO en het Kosovaarse Bevrijdingsleger. Vrijdag werden de lijken van Kelmendi en zijn zoons een paar kilometer buiten Pristina aangetroffen. Ze waren doodgeschoten.

Nog een voorbeeld. De Servische politie schoot de oude portier dood van de laatste nog in het Albanees verschijnende krant in Kosovo, Koha Ditore. De politie was gekomen om het gebouw te verzegelen en verdere verschijning van het blad te verbieden. Uitgever Veton Surroi is ondergedoken.

Milosevic heeft het gemunt op de Albanese intelligentsia in Kosovo; uitgevers, advocaten, artsen en onderwijzers zijn doelwit geworden van ontvoeringen en moorden. Het achterliggende idee is om de Kosovaren met geweld van hun intellectuele kader te beroven - precies hetzelfde wat zeven jaar geleden in Bosnië door doodseskaders is ondernomen.

Milosevic' terreurcampagne maakt een aanfluiting van een van de belangrijkste doelen die Bill Clinton en anderen met de NAVO-operatie trachten te bereiken. In Clintons woorden was de inzet 'het afschrikken van een nog bloediger offensief tegen onschuldige burgers'.

Als de VS en hun bondgenoten niets zouden doen, zou president Milosevic, volgens Clinton, 'onze aarzeling interpreteren al een vrijbrief om te doden', en 'dreigden er nog veel meer slachtpartijen, tienduizenden nieuwe vluchtelingen, meer slachtoffers, vervuld van een diepe behoefte aan wraak'.

Milosevic, daarentegen, grijpt de NAVO-operatie aan als een vrijbrief om te doden. De massamoorden vinden plaats en er zijn tienduizenden nieuwe vluchtelingen. Dat legt de last van een zware verantwoordelijkheid op Clinton. Hij wordt geconfronteerd met een humanitair debacle. Wat moet hij doen?

In de eerste plaats moet hij zijn steun betuigen aan de opperbevelhebber van de NAVO, generaal Wesley Clark, die de luchtaanvallen wil intensiveren. De operatie is tot nu toe lang niet omvangrijk genoeg geweest om Slobodan Milosevic ervan te overtuigen dat het de NAVO ernst is. Laat staan dat de NAVO bereid is zijn militaire apparaat te vernietigen.

Ten tweede moet de NAVO in Kosovo de vliegtuigen gaan inzetten die tanks en artillerie kunnen uitschakelen: gevechtshelikopters en A-10 Warthogs. Die zijn tot nu toe achtergehouden, omdat ze lager en langzamer vliegen en dus kwetsbaarder zijn voor luchtdoelgeschut. Maar als ze niet worden ingezet, behoudt Milosevic een vrijbrief om zijn terreurcampagne in Kosovo voort te zetten.

Ten derde: de Verenigde Staten hebben overtuigend bewijs van wat Milosevic in Kosovo doet. Er zijn satellietfoto's van brandende dorpen en verwoeste huizen. Die foto's moeten worden gepubliceerd om een tegenwicht te vormen tegen de Milosevic' tactiek de wereld buiten te sluiten.

Ten slotte zal de NAVO moeten erkennen dat er waarschijnlijk meer nodig is dan het inzetten van de luchtmacht om de Kosovaren te redden. President Clinton en de Europeanen stellen zich op het standpunt dat er geen grondtroepen worden ingezet, tenzij Milosovic daarmee instemt. Maar dat punt hebben we al gepasseerd. We moeten grondtroepen overwegen om de Kosovaren te beschermen.

Het zal niet gemakkelijk zijn, dat wisten we van tevoren. Maar bezwijken voor Milosevic is vele malen erger. Hij gebruikt de tactieken van de Gestapo. Zijn regime begint steeds meer te ruiken naar de eerste fascistische staat in het Europa van na de Koude Oorlog.

Wat heeft de NAVO volgende maand te vieren op haar vijftigste verjaardag, als ze heeft toegestaan dat Kosovo een begraafplaats is geworden? Wat zal er terecht komen van het humanitaire ideaal, van wat president Clinton 'een morele verplichting' heeft genoemd? Een voormalige diplomaat verwoordde het onlangs zo: 'Als ze de zaken niet serieus gaan aanpakken, wordt Kosovo de humanitaire Varkensbaai.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden