Human Rights Watch wijst VS op Al-Liby's rechten

Al Qaida-kopstuk Abu Anas al-Liby moet zo snel mogelijk een advocaat kunnen spreken. Ook dient het Rode Kruis toegang tot hem te krijgen. Dat zegt mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, naar aanleiding van Al-Liby's spectaculaire arrestatie door Amerikaanse commando's dit weekeinde in Libië.

AMSTERDAM - Al-Liby wordt vastgehouden op een Amerikaans marineschip in de Middellandse Zee. 'Hem incommunicado vasthouden op een marineschip roept serieuze vragen op over zijn veiligheid', meent Fred Abrahams, de 'speciaal adviseur' van Human Rights Watch.

De arrestatie van de 49-jarige Al-Liby en zijn daarop volgende verplaatsing naar een 'veilige plek buiten Libië' - zoals het marineschip USS San Antonio in dit geval wordt aangeduid - plaatst de Amerikaanse autoriteiten voor uitzonderlijke vragen. President Obama voert de strijd tegen terroristen vooral met de inzet van drones. Die verrichten geen arrestaties. Een van terrorisme verdacht doelwit weet soms te ontsnappen aan een drone, maar doorgaans leidt zo'n aanval tot diens dood. Met de inzet van drones voorkomt Obama dat er levens van Amerikaanse militairen op het spel worden gezet.

Ditmaal is er een uitzondering gemaakt, en wel omdat Anas al-Liby door de VS als 'een goudmijn van informatie' wordt gezien. Sinds het aantreden van Obama is hij pas het tweede kopstuk van Al Qaida dat levend in handen van de Amerikanen valt.

Naar verwachting zal Anas al-Liby zich voor een Amerikaanse rechter moeten verantwoorden voor zijn betrokkenheid bij de aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania in 1998. Zijn rol daarbij was die van computerexpert, die de communicatie van de ambassades in de gaten hield.

De grote vraag is wat hem overkomt in de periode tussen zijn arrestatie en zijn optreden in de rechtbank. Mensenrechtenorganisaties vrezen voor Amerikaanse martelpraktijken.

De andere Al Qaida-terrorist die levend in handen van de Amerikanen viel, is de Somaliër Ahmed Warsame. Diens behandeling wordt nu als richtsnoer beschouwd, zo zei een Amerikaanse overheidsfunctionaris tegen The New York Times. Na zijn arrestatie werd Warsame maandenlang vastgehouden op een Amerikaans marineschip, waar hij geen advocaat had. Pas twee maanden na zijn arrestatie werd hij op de hoogte gebracht van zijn rechten. Zijn zaak loopt inmiddels bij een rechtbank in New York.

Tegen Anas al-Liby werd in New York al in 2000 een zaak aangespannen, vanwege de aanslagen van 1998. Die zaak werd echter opgeschort omdat de verdachte nog voortvluchtig was.

Verschil met het geval-Warsame is dat de arrestatie van Anas al-Liby meteen wereldkundig is geworden. Dat verkleint de handelingsvrijheid van de Amerikaanse autoriteiten: mensenrechtenorganisaties duiken op de zaak en politici komen met adviezen.

Zo riepen Republikeinse politici op Al-Liby over te brengen naar Guantanamo Bay om hem 'daar te ondervragen teneinde informatie te vergaren waarmee toekomstige aanvallen kunnen worden voorkomen, en om achter de verblijfplaats van andere Al Qaida-leden te komen'.

De kans dat Al-Liby in Guantanamo Bay belandt lijkt nihil. Onder Obama is het beleid dat er geen gedetineerden meer bij komen op deze militaire basis van de VS in Cuba. Verder wordt niet langer gebruik gemaakt van de omstreden 'verhoortechniek' waterboarding, waarbij een arrestant het gevoel krijgt dat hij verdrinkt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden